MILITARY / WARFARE / WWII : පැරෂූට් භටයින් 34,000ක් එකවර ගොඩබැස්වූ Operation Market Garden

 

Members of the 82nd Airborne Division having their gear checked by the jumpmaster for the last time before entering their C-47 Dakotas for the Market Garden operation at Cottesmore airfield, England, 17 September 1944

බ්‍රිතාන්‍ය ෆීල්ඩ් මාර්ෂල් බර්නාඩ් මොන්ට්ගොමරිගේ සංකල්පයකට අනුව සූදානම් කරන ලද 'මාකට් ගාඩන් මෙහෙයුම' (Operation Market Garden) යනු, ජර්මනියේ බලකොටු සහිත 'සිග්ෆ්‍රීඩ් රේඛාව' මඟහැර රූර් නිම්නය (Ruhr Valley) වෙත ඍජු මාර්ගයක් සුරක්ෂිත කරගැනීම සඳහා 1944 සැප්තැම්බර් මාසයේදී මිත්‍ර පාක්ෂිකයින් විසින් දියත් කරන ලද දැවැන්ත ප්‍රහාරයකි.

මෙම සැලසුම එකිනෙකට තදින් සම්බන්ධ වූ අදියර දෙකකින් සමන්විත වුනා.

• මාකට් මෙහෙයුම (Operation Market): නෙදර්ලන්තයේ ජලමාර්ග හරහා වැටී ඇති තීරණාත්මක පාලම් අත්පත් කරගැනීම සඳහා මිත්‍ර පාක්ෂික පැරෂුට් භටයින් 34,000 කට වැඩි පිරිසක් සතුරු සීමාවන් පිටුපසට ගුවන් මඟින් බැස්සවීම.

• ගාඩන් මෙහෙයුම (Operation Garden): බ්‍රිතාන්‍ය XXX වන සේනාංකය (British XXX Corps) විසින් වේගයෙන් උතුරු දෙසට සිදුකළ පාබල හා සන්නද්ධ ඉදිරිගමන.

ඇමෙරිකානු ගුවන් සංක්‍රමණික බලකායන් විසින් අයින්ධෝවන් (Eindhoven), වේගල් (Veghel) සහ නෙයිමේගන් (Nijmegen) හි ප්‍රධාන පාලම් අත්පත් කරගැනීමට සමත් වුවද, "හෙල්ස් හයිවේ" (Hell's Highway) ලෙස හැඳින්වුණු අනතුරුදායක, තනි තීරුවේ මහාමාර්ගය ඔස්සේ ගමන් කළ ගොඩබිම් බලඇණියේ ගමන දැඩි ලෙස ප්‍රමාද වුනා.

මෙම මෙහෙයුම අවසානයේදී එහි දුරස්ථම ඉලක්කය වූ ආර්න්හෙම් (Arnhem) හිදී ඇනහිටි අතර, එහිදී බ්‍රිතාන්‍ය 1 වන ගුවන් සංක්‍රමණික සේනාංකයට සහ පෝලන්ත 1 වන පැරෂුට් බලඇණියට නොසිතූ ලෙස ප්‍රබල සතුරු ප්‍රහාරයකට මුහුණ දීමට සිදු විය. මිත්‍ර පාක්ෂික බුද්ධි අංශ විසින් බෙහෙවින් අඩුවෙන් තක්සේරු කර තිබූ තර්ජනයක් වූ, ජර්මානු 9 වන සහ 10 වන SS පෑන්සර් සේනාංක (SS Panzer Divisions) එම ප්‍රදේශයේ නැවත සන්නද්ධව සිටියහ.

බරපතල රේඩියෝ සන්නිවේදන අසාර්ථකත්වයන් සහ විනාශ කරන ලද පාලම් හේතුවෙන් සන්නද්ධ සහන බලඇණියේ ගමන ප්‍රමාද වීමත් සමඟ, ලුතිනන් කර්නල් ජෝන් ෆ්‍රොස්ට් යටතේ සිටි, සතුරු සංඛ්‍යාවට වඩා බෙහෙවින් අඩු පැරෂුට් භටයින් පිරිස, දැඩි පීඩනය හමුවේ වුවද තම ආරක්ෂක වළල්ල බිඳ වැටීමට පෙර දින ගණනාවක් පුරා ආර්න්හෙම් පාලමේ උතුරු කෙළවර ආරක්ෂා කර ගැනීමට සමත් අවසානයේ දැඩි ජර්මන් ප්‍රතිප්‍රහාර හමුවේ අතහැර දමා පසුබසින්නට වුනා.

British paratroopers of 1st Airlanding Reconnaissance Squadron on the ground gathering their parachutes, Arnhem, Gelderland, the Netherlands, 17 Sep 1944

1944 සැප්තැම්බර් 25 වන විට, ආර්න්හෙම් අවට සිටි දිවි ගලවා ගත් මිත්‍ර පාක්ෂික භටයින්ට පහළ රයින් (Lower Rhine) නදිය හරහා පසුබැසීමට සිදු වූ අතර, එමඟින් ජර්මනිය තුළට ප්‍රවේශ වීමට සැලසුම් කළ ස්ථාවර භූමිය අත්පත් කරගැනීමට මෙම මෙහෙයුම අසමත් විය. මාකට් ගාඩන් මෙහෙයුම මඟින් ලන්දේසි නගර කිහිපයක් නිදහස් කරගැනීමටත්, මිත්‍ර පාක්ෂික ඉදිරිපෙළ ඉදිරියට ගෙන යාමටත් හැකි වූවත්, රයින් නදිය හරහා වූ අවසාන පාලම සුරක්ෂිත කරගැනීමට නොහැකි වීම නිසා ආර්න්හෙම් පාලම "ළඟා විය නොහැකි තරම් දුරින් පිහිටි පාලමක්" (a bridge too far) බවට පත් විය. 

මෙම උපායමාර්ගික පසුබැසීම හේතුවෙන් 1944 දී යුරෝපයේ යුද්ධය ඉක්මනින් අවසන් කිරීමේ බලාපොරොත්තු සුන් වූ අතර, සටන ඊළඟ වසරේ වසන්ත කාලය දක්වා ඇදී ගියේය.

British Army 3rd Platoon, 21st Independent Parachute Company at Fairford, Gloucestershire, England, United Kingdom for Operation Market I, 17 September 1944; note background Stirling Mark IV aircraft

'මාකට් ගාඩන්' මෙහෙයුමේදී මිත්‍ර පාක්ෂිකයින්ගේ ඉදිරිගමන ප්‍රධාන වශයෙන් තීරණාත්මක උපක්‍රමික සටන් දෙකක් මත රඳා පැවැතුණි. ඒ නෙයිමේගන් (Nijmegen) හිදී 'වෝල්' (Waal) නදිය හරහා සිදුකළ නිර්භීත amphibious ප්‍රහාරය සහ ආර්න්හෙම් (Arnhem) හි පහළ රයින් පාලම ආරක්ෂා කරගැනීමට කළ වීරෝදාර සටනයි.

1944 සැප්තැම්බර් 20 වන දින නෙයිමේගන් හිදී, ඉතා වැදගත් මහාමාර්ග පාලම හානියක් නැතිව අත්පත් කරගැනීමේ අවදානම් අභියෝගයට ඇමෙරිකානු 82 වන ගුවන් සංක්‍රමණික සේනාංකය මුහුණ දුන්නේය. සතුරු ස්ථාන වටකර ප්‍රහාර එල්ල කිරීම සඳහා, මේජර් ජූලියන් කුක් යටතේ වූ 504 වන පැරෂුට් පාබල රෙජිමේන්තුවේ 3 වන බලඇණිය, ලෑලි සහ කැන්වස්වලින් තනන ලද කුඩා බෝට්ටුවලින් වෝල් නදිය හරහා දහවල් කාලයේ ගමන ආරම්භ කලා.

ජර්මන් වෙඩික්කරුවන්ගෙන් බෝට්ටු ආවරණයට ගුවන්මගින් හෙලන ලද දුම්බෝම්බ කෙටිකාලයක් ආවරණය ලබාදුන්නද, දැඩි සුළං නිසා දුම ඉක්මණින් තුනීවීයාමෙන් රුදුරු ජර්මන් මිලිමීටර් 20 මැෂින් තුවක්කු හා කාළතුවක්කු වෙඩි ප්‍රහාරවලට අතිවිශාල බෝට්ටු ප්‍රමාණයක් ගොදුරුවී විශාල ජීවිත හානියක් සිදුවුනා.

දිය මතදී තම බලඇණියෙන් අඩකට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් අහිමි වුවද, දිවි ගලවා ගත් පිරිස උතුරු ඉවුරට ළඟා වී ප්‍රහාර එල්ල කරමින් ජර්මානු  වෙඩික්කරුවන් සැඟවී වෙඩි තබන කොන්ක්‍රීට් ඉදිකිරීම් (pillboxes) විනාශ කරමින් එම පෙදෙසේ බළය තහවුරුකර ගත් අතර සමගාමීව දකුණින් ප්‍රහාර එල්ල කළ බ්‍රිතාන්‍ය Grenadier Guards සන්නද්ධ බලකායට, ජර්මානු හමුදා පාලම පුපුරුවා හැරීමට පෙර එහි බලය තහවුරු කරගැනීමට හැකි විය.

තවත් උතුරට වන්නට ආර්න්හෙම් හිදී, බ්‍රිතාන්‍ය 1 වන ගුවන් සංක්‍රමණික සේනාංකයේ ලුතිනන් කර්නල් ජෝන් ෆ්‍රොස්ට්ගේ 2 වන බලඇණිය (සෙබළුන් ~740 ක් පමණ), පහළ රයින් පාලමේ උතුරු පිවිසුම වටා ආරක්ෂිත කලාපයක් පිහිටුවා ගත්හ. ආසන්නයේ වූ  ගොඩනැගිලි තුළ ස්ථානගත වූ ෆ්‍රොස්ට්ගේ බලකාය, ටැංකි නාෂක තුවක්කු සහ PIAT අවි යොදාගනිමින් සතුරු ටැංකි විනාශ කිරීමේ කලාප (kill zones) නිර්මාණය කළහ. සැප්තැම්බර් 18 වන දින, කැප්ටන් වික්ටර් ග්‍රෙබ්නර්ගේ SS සන්නද්ධ ගවේෂණ බලඇණිය එල්ල කළ වේගවත් ප්‍රහාරය ව්‍යර්ථ කරමින්, සන්නද්ධ රථ 12 ක් විනාශ කිරීමට මොවුන් සමත් විය.

කෙසේ වෙතත්, ජර්මානු 9 වන සහ 10 වන SS පෑන්සර් සේනාංක හමුවේ සෙබළුන් සංඛ්‍යාවෙන් බෙහෙවින් අඩු වීමත්, රේඩියෝ සන්නිවේදනය බිඳ වැටීම නිසා ගුවන් මඟින් සැපයුම් ලබාගැනීමට නොහැකි වීමත් නිසා ඔවුන් තනි විය. 

ජර්මානු හමුදාව ටැංකි සහ බර කාලතුවක්කු යොදාගනිමින් බ්‍රිතාන්‍ය ස්ථාන ගෙයින් ගෙට ගොස් විනාශ කළහ. පතොරම්, ආහාර සහ ජලය අවසන් වෙමින් පැවතුණද, ආරක්ෂකයින් තම අපේක්ෂිත දින දෙකේ සීමාව ඉක්මවා යමින් පැය 88 කට වැඩි කාලයක් පාලම රැකගත් අතර, සැප්තැම්බර් 21 වන දින ඔවුන්ගේ අවසාන ආරක්ෂක ස්ථාන ද සතුරන් අතට පත්වී ඇන්හෙම් සටන අසාර්ථකවිය. ඇන්හෙම් සටනේදී බ්‍රිතාන්‍ය-ඇමරිකානු-පෝලන්ත භටයින් 8000කට පමණ ජීවිත අහිමිවූ අතර 2000ක් පමණ දිවිගලවා ගැනීමට සමත්වුනා.