WORLD MIGRATORY BIRD DAY: OCT 10 : 35 Migratory Birds Spotted in Sri Lanka | ලංකාවේදී දැකිය හැකි පර්යාටක පක්ෂීන් 35ක්.

2026 ඔක්තෝම්බර් 10 - ලෝක පර්යාටක පක්ෂී දිනය

සැම වසරකම අගෝස්තු සහ අප්‍රේල් මාස අතර කාලය තුළ, මධ්‍යම ආසියානු පක්‍ෂි වික්‍රමණ මාර්ගය (Central Asian Flyway) ඔස්සේ පියාසර කරන ලක්‍ෂ සංඛ්‍යාත පක්‍ෂීන්ගේ දකුණුදිග අවසාන නැවැතුම්පොළ ලෙස ශ්‍රී ලංකාව කටයුතු කරයි. අවිච්චියා (Indian Pita), අටු වැහිළිහිණියා (Barn Swallow), නිල් බිඟුහරයා (Blue Bee-eater) වැනි වාර්ශිකව පැමිණෙන විදේශික පක්‍ෂීන් දිවයින පුරා විශාල වශයෙන් දැකිය හැකි වුවද, ඇතැම් සුවිශේෂී පක්‍ෂි විශේෂ මෙරටට පැමිණෙන්නේ ඉතා කලාතුරකින් දැකිය හැකි ආගන්තුක හෝ අහඹු ශීත සෘතු අමුත්තන් ලෙස පමණි.

සෑම වසරකම දැකිය හැකි පර්යාටකයින් මෙන්ම අහඹුලෙස ලංකාවට පැමිණෙන දුර්ලභ පර්යාටකයින්ද ඇතුලුව පක්ෂීන් 35 ක කෙටි විස්තර මෙම ලිපියේ  තිබෙනවා.

NOTE: සිංහල නම් මහාචාර්ය සරත් කොටගම හා අතුල විජේසිංහ ආචාර්යතුමාගේ "ශ්‍රී ලංකා කුරුල්ලෝ - අත් පොත" මගින් ලබාගෙන ඇත.

PHOTO & ILLUSTRATION CREDITS: Birds of the World.org / Photographer credited when info available

1] Whiskered Tern (Chlidonias hybrida) අළුපිය කාඟුල්ළිහිණියා

Whiskered Tern (Chlidonias hybrida) (c) David Ongley

Whiskered Tern Chlidonias hybrida යනු වගුරු-ලිහිණි විශේෂ අතුරින් විශාලතම පක්‍ෂියා වන අතර, සෙන්ටිමීටර 24-28 අතර සිරුරු දිගකින් සහ සෙන්ටිමීටර 64-70 අතර පියාපත් පරාසයකින් යුක්ත වේ. මොවුන්ගේ කෙටි, නොගැඹුරු ලෙස බෙදුණු වල්ගය සහ තරමක් මහත රතු පැහැති හොට Sterna ලිහිණියන්ගේ සහ විල්-ලිහිණියන්ගේ ලක්‍ෂණයන්හි සංකලනයක් පෙන්වයි.

ප්‍රජනන සමයේදී මොවුන්ට කළු පැහැති හිස මුදුනක්), සුදු පැහැති කම්මුල්, තද අළු පැහැති යටි කය සහ රතු පැහැති හොටක් හා පාද පිහිටයි. ශීත සෘතුවේදී නළල සුදු පැහැයට හැරෙන අතර, සිරුර වඩාත් ළා අළු පැහැයක් ගනී. එමෙන්ම කළු පැහැය ඇස පිටුපස ඇති "C" හැඩැති පටියකට පමණක් සීමා වේ. 

ඔවුන් ශීත සෘතුව ශ්‍රී ලංකාවේ ගත කරනවාද? ඔව් — ශ්‍රී ලංකාව යනු මොවුන්ගේ ප්‍රධාන ශීත සෘතු නවාතැනකි. නිවර්තන කලාපීය විශේෂයන් නේවාසිකව වෙසෙන අතර, යුරෝපීය සහ ආසියානු පක්‍ෂීන් ශීත සෘතුවේදී අප්‍රිකාවට සහ ඉන්දියානු උපමහද්වීපයට දකුණු දෙසින් සංක්‍රමණය වේ. ඒ අනුව බූන්දල, මන්නාරම, අනවිලුන්දාව වැනි ශ්‍රී ලංකාවේ තෙත්බිම්, කළපු, වැව් සහ ලේවායන්හි ඔක්තෝබර් සිට අප්‍රේල් දක්වා කාලය තුළ මෙම පක්‍ෂීන් විශාල වශයෙන් දැකගත හැකිය.

2] Northern Pintail (Anas acuta) උල්පෙඳ තාරාවා 

Northern Pintail (Anas acuta) (C) Vasura Jayaweera

Nothern Pintail, උල්පෙඳ තාරාවා (Anas acuta) යනු කුඩා හිසක්, දිගු සිහින් ගෙලක්, සිහින් අළු පැහැති හොටක් සහ මෙම විශේෂයට එම නම ලබා දෙන දිගු උල් වූ වල්ගයක් සහිත, ඉතා අලංකාර විශාල ප්‍රමාණයේ තාරාවෙකි. පිරිමි සතුන් සෙන්ටිමීටර 59-76 අතරද, ගැහැණු සතුන් සෙන්ටිමීටර 51-64 අතරද වන අතර පියාපත් පරාසය සෙන්ටිමීටර 80-95 කි.

ප්‍රජනන සමයේ පිහාටු රටාව තුළ පිරිමි සතුන් ඉතා පැහැදිලිව හඳුනාගත හැකිය: මොවුන්ට චොකලට්-දුඹුරු පැහැති හිසක්, ගෙල පිටුපස සිට ඉහළට විහිදී දිලිසෙන සුදු පැහැති ළයට සහ උදරයට එකතු වන සුදු පැහැති රේඛාවක්, අළු පැහැති සියුම් රටා සහිත පිටක් හා පියාපත්, සහ දිගු කළු පැහැති මැද වල්ග පිහාටු පිහිටයි. මොවුන් බොහෝ විට අනෙකුත් තාරාවන් සමග විශාල රංචු සාදයි.

මොවුන් ශීත සෘතුව ශ්‍රී ලංකාවේ ගත කරනවාද? ඔව්, නිතිපතා පැමිණෙන ශීත සෘතු සංක්‍රමණිකයෙකු ලෙසයි. උතුරු හොලාක්ටික් කලාපය පුරා අභිජනනය කරන මොවුන්, ශීත සෘතුවේදී මධ්‍යම සහ නැගෙනහිර අප්‍රිකාව, ශ්‍රී ලංකාව සහ උතුරු ඉන්දුචීනය දක්වා දකුණට සංක්‍රමණය වේ. 

ශ්‍රී ලංකාවේදී මොවුන් ශීත සෘතුවේදී පැමිණෙන ඉතා මනරම් සහ අලංකාර සංක්‍රමණික තාරාවෙකු ලෙස විස්තර කෙරෙන අතර, බූන්දල, යාල සහ උතුරේ කළපු ආශ්‍රිතව වාර්තා වන වියළි කලාපීය ශීත සෘතු අමුත්තෙකි. ශීත සෘතුවේදී මොවුන්ගේ ගහනය 95,000 දක්වා වාර්තා වන අතර, එය ජාත්‍යන්තර පක්‍ෂි සංක්‍රමණ මාර්ගයේ සමස්ත ගහනයෙන් 4.8% ක් පමණ වේ. මොවුන් උතුරු ප්‍රදේශයේ වඩාත් බහුලව දැකිය හැකි අතර, දෙසැම්බර් සිට පෙබරවාරි දක්වා කාලය තුළ බූන්දල ජාතික වනෝද්‍යානය වැනි ගිනිකොනදිග රැම්සාර් තෙත්බිම් තුළද නිතිපතා දැකගත හැකිය.

3] Garganey (Spatula querquedula) බැමසුදු තාරාවා

Garganey (Spatula querquedula) (c) Pavel Štěpánek

බැමසුදු තාරාවා (Spatula querquedula) යනු පන් සහිත තෙත්බිම් ආශ්‍රිතව රහසිගතව සහ නිහඬව වෙසෙන බවට නිතරම විස්තර කෙරෙන, සෙන්ටිමීටර 37-41 අතර සිරුරු දිගකින් සහ සෙන්ටිමීටර 58-69 අතර පියාපත් පරාසයකින් යුක්ත කුඩා, අලංකාර පීනන තාරාවෙකි. 

ප්‍රජනන සමයේදී පිරිමි සතුන් ඉතා ආකර්ෂණීය වන අතර, මොවුන්ට ඇසට ඉහළින් පටන් ගෙන ගෙල පිටුපස දක්වා වක්‍ර වන පළල් සුදු පැහැති අඩ සඳක හැඩැති රේඛාවක් සහිත චොකලට්-දුඹුරු හිසක් සහ ළයක්, අළු පැහැති ඉළඇට ප්‍රදේශයක් සහ උදරයක්, දිගු කළු සහ සුදු පැහැති පිට පියාපත් පිහාටු (scapulars), මෙන්ම පියාසර කිරීමේදී කැපී පෙනෙන කොළ පැහැති දිලිසෙන ලපයක් සහිත ළා නිල්-අළු පැහැති පියාපත් ඉහළ කොටසක් පිහිටයි. 

ගැහැණු සතුන් සහ අ-ප්‍රජනන සමයේ පිරිමි සතුන් Common Teal (සාමාන්‍ය සේරුවා) ට සමාන දුඹුරු පැහැති තිත් සහිත වන නමුත්, වඩාත් කැපී පෙනෙන මුහුණු රටාවකින් සහ ළා පැහැති පියාපත් ඉහළ කොටසකින් සමන්විත වේ. මොවුන් යුරෝපය සහ පාලියආක්ටික් කලාපය පුරා අභිජනනය කරන නමුත් පූර්ණ ලෙසම සංක්‍රමණික පක්‍ෂියෙකි.

මොවුන් ශීත සෘතුව ශ්‍රී ලංකාවේ ගත කරනවාද? ඔව් — මොවුන් ශ්‍රී ලංකාවේ ශීත සෘතුව ගත කරන වඩාත්ම බහුල තාරාවන්ගෙන් එකෙකි. සමස්ත ගහනයම ශීත සෘතුවේදී දකුණු අප්‍රිකාව, ඉන්දියාව, බංග්ලාදේශය සහ ඔස්ට්‍රේලියාසියාව දක්වා දකුණට සංක්‍රණය වන අතර, ශ්‍රී ලංකාවේදී මොවුන් බහුලව දැකිය හැකි ශීත සෘතු අමුත්තෙකු ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත. ඔක්තෝබර් සිට අප්‍රේල් දක්වා කාලය තුළ විශාල වශයෙන් පැමිණෙන මොවුන් කුඹුරු, වගුරු බිම්, වැව් සහ කළපු - විශේෂයෙන්ම සිය ගණනින් තණකොළ අතරින් පියාසර කරන බූන්දල වැනි ප්‍රදේශ - ප්‍රිය කරයි.

4] Blyth's Swift (Apus leuconyx) බ්ලයිත්ගේ තුරිතයා 

Blyth's Swift (Apus leuconyx) (c) Hari Kumar

බ්ලයිත්ගේ තුරිතයා (Apus leuconyx)  අහසේ වැඩි කාලයක් ගතකරන කුඩා ප්‍රමාණයේ ලිහිණි (තුරිත) විශේෂයකි. මොවුන් තද දුඹුරු/කළු පැහැති සිරුරකින්, කැපී පෙනෙන සුදු පැහැති තට්ටම් ප්‍රදේශයකින් සහ කළු පැහැති ඉරි සහිත පළල් සුදු පැහැති ගෙල ප්‍රදේශයකින් යුක්ත වන අතර, සාමාන්‍ය තුරිතයාට (Common Swift) වඩා දිගු පියාපත්, විශාල හිසක් සහ ගැඹුරට බෙදුණු වල්ගයක් සහිත වේ. මෙම වෙනම විශේෂ හතර අතුරින් කුඩාම විශේෂය වන මොවුන්ගේ gloss සහිත කළු පැහැති පිටට සහ පටු සුදු තට්ටම් ප්‍රදේශයට වෙනස්ව දුඹුරු පැහැති මුදුන් හිසක් පිහිටයි. මොවුන් පිටත හිමාල කලාපයේ සිට නේපාලය, භූතානය සහ ඇසෑම් කඳුකරය දක්වා මධ්‍යම සහ උස් කඳුකර ප්‍රදේශවල අභිජනනය කරන අතර, ගුහාවල සහ කඩතොලු සහිත පර්වතවල කූඩු සාදමින් පියාසර කරන කෘමීන් ආහාරයට ගනිමින් ජීවිතයේ වැඩි කාලයක් අහසේ ගත කරයි.

මොවුන් ශීත සෘතුව ශ්‍රී ලංකාවේ ගත කරනවාද? ඔව්, නමුත් ශ්‍රී ලංකාවේදී මොවුන් දැකගත හැකි වන්නේ ඉතා කලාතුරකිනි. මෙම පක්‍ෂි විශේෂය සංක්‍රමණික වන අතර ඉන්දියාවේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ ශීත සෘතුව ගත කරයි. කෙසේ වෙතත්, Avibase පක්‍ෂි නාමාවලිය ඇතුළු ශ්‍රී ලංකාවේ සෑම පක්‍ෂි නාමාවලියකම  බ්ලයිත්ගේ තුරිතයා "ඉතා කලාතුරකින් දැකිය හැකි / අහඹු ලෙස පැමිණෙන" (Rare/Accidental) විශේෂයක් ලෙස දක්වා ඇත. එයින් අදහස් වන්නේ, ඉන්දියානු ප්‍රධාන භූමියේ ඇතැම් ප්‍රදේශවල මෙන් බහුලව වෙසෙන ශීත සෘතු නවාතැන්කරුවෙකු ලෙස නොව, එළිමහන් ප්‍රදේශ ඉහළින් කලාතුරකින් ගමන් කරන සංක්‍රමණික හෝ අහඹු ශීත සෘතු අමුත්තෙකු ලෙස පමණක් මොවුන් වාර්තා වන බවයි.

5] Dusky Warbler (Phylloscopus fuscatus) අඳුරු ගස්රැවියා

Dusky Warbler (Phylloscopus fuscatus) (c) Lefei Han

අඳුරු ගස්රැවියා (Phylloscopus fuscatus) යනු සෙන්ටිමීටර 10-11 ක් පමණ වන, පඳුරු අතර සැඟවී වෙසෙන කුඩා ප්‍රමාණයේ කොළ-රේවියෙකි. මොවුන් සයිබීරියාවේ සිට උතුරු චීනය දක්වා ඇති ටයිගා වගුරු බිම් සහ තෙත් තණබිම් ඇතුළත් නැගෙනහිර පාලියආක්ටික් කලාපයේ අභිජනනය කරයි.  සාපේක්ෂව මොවුන්ගේ පිහාටු රටාව තද පැහැති වන අතර, උඩු කය දුඹුරු පැහැයෙන්ද, යටි කය ළා දුඹුරු පැහැයෙන්ද, ඇසට ඉහළින් පැහැදිලි සුදුමැලි ඉරක් (supercilium), තද පැහැති පාද සහ සිහින් උල් වූ හොටකින් යුක්ත වේ. පියාපත් හි ඉරි හෝ දීප්තිමත් කහ-කොළ පැහැයන් මොවුන්ගේ දක්නට නොලැබේ. කෘමීන් ආහාරයට ගන්නා මොවුන්, බොහෝ විට ජලය ආශ්‍රිත පහත් පඳුරු, බට පඳුරු සහ ලඳු කැලෑ අතර ගැවසෙන අතර, ප්‍රධාන වශයෙන් දකුණු සහ ගිනිකොනදිග ආසියාවට හා ඉන්දියාවට සංක්‍රණය වන දැඩි සංක්‍රමණික පක්‍ෂියෙකි.

මොවුන් ශීත සෘතුව ශ්‍රී ලංකාවේ ගත කරනවාද? ඔව්, නමුත් ශ්‍රී ලංකාවේදී මොවුන් ඉතා කලාතුරකින් දැකිය හැකි අහඹු ආගන්තුකයෙකි. සැප්තැම්බර් සිට අප්‍රේල් දක්වා කාලය තුළ උතුරු සහ ඊසානදිග ඉන්දියාවට මොවුන් නිතිපතා පැමිණෙන ශීත සෘතු අමුත්තෙකු වුවද, ශ්‍රී ලංකාවේ සියලුම නිල පක්‍ෂි නාමාවලීන්හි — Avibase ශ්‍රී ලංකා නාමාවලිය සහ ශ්‍රී ලංකාවේ පක්‍ෂි ලැයිස්තුව ඇතුළත්ව — මොවුන් "ඉතා කලාතුරකින් දැකිය හැකි / අහඹු ලෙස පැමිණෙන" (Rare/Accidental / Vagrant) විශේෂයක් ලෙස දක්වා ඇති අතර, නිතිපතා ශීත සෘතුව ගත කරන විශේෂයක් ලෙස සැලකෙන්නේ නැත. ඒ අනුව මොවුන් ශීත සෘතුවේදී වාර්තා විය හැකි වුවද, සාමාන්‍යයෙන් ශීත සෘතුව ශ්‍රී ලංකාවේ ගත කරන බවට නොසැලකෙන අතර, දැකගත හොත් නිසි ලෙස සනාථ කළ යුතු ඉතා දුර්ලභ දසුනකි.

6] Eurasian Curlew (Numenius arquata) යුරාසියා කලිත්තා

Eurasian Curlew (Numenius arquata) (c) Christoph Moning

යුරාසියා කලිත්තා (Numenius arquata) යනු බටහිර Palearctic කලාපයේ  (Europe + North Africa + Asia north of the Himalayas) වෙසෙන විශාලතම වෙරළබඩ පක්‍ෂියා වන අතර, සෙන්ටිමීටර 50-60 අතර සිරුරු දිගකින් සහ සෙන්ටිමීටර 80-100 අතර පියාපත් පරාසයකින් යුක්ත වේ. මොවුන්ගේ ඉතා දිගු, පහළට වක්‍ර වූ හොට, මුදුන් හිසේ කැපී පෙනෙන ඉරි නොමැති තිත් සහිත දුඹුරු-අළු පැහැති පිහාටු රටාව සහ දිගු පාද මගින් මොවුන්ව පැහැදිලිව හඳුනාගත හැකිය. කරදිය වගුරු බිම්, ගංගා මෝයවල්, කළපු සහ වෙරළබඩ තණබිම්වල වෙසෙන මොවුන් සමුද්‍ර පණුවන්, කකුළුවන් සහ මෝලුස්කාවන් සොයා පස හාරා ආහාර ලබා ගන්නා අතර, ගෝලීය වශයෙන් තර්ජනයට ලක්වීමට ආසන්න (Near-Threatened) විශේෂයක් ලෙස නම් කර ඇත.

යුරාසියා කලිත්තා ශ්‍රී ලංකාවේදී  නිතරම දැකිය හැකි සංක්‍රමණිකයෙකු ලෙස විස්තර කෙරේ.

මොවුන් ඔක්තෝබර් සිට අප්‍රේල් දක්වා කාලය තුළ වෙරළබඩ පහතරට ප්‍රදේශවලට — විශේෂයෙන්ම මන්නාරම, යාපනය, බූන්දල, පුත්තලම වැනි වියළි කලාපීය ප්‍රදේශවලට — පැමිණෙන නිතිපතා ශීත සෘතු සංක්‍රමණිකයෙකු ලෙස ශ්‍රී ලංකාවේ ශීත සෘතුව ගත කරයි.

7] Black-tailed Godwit (Limosa limosa) කළුපෙඳ ගොහොදුවිත්තා

Black-tailed Godwit (Limosa limosa) (c) Ryan Shean

කළුපෙඳ ගොහොදුවිත්තා (Limosa limosa) යනු ඉතා දිගු පාද සහ කළු පැහැති අග්‍රයක් සහිත පාදම තැඹිලි-රෝස පැහැති දිගු සෘජු හොටකින් යුක්ත, සෙන්ටිමීටර 37-42 ක් පමණ උසැති, විශාල අලංකාර වෙරළබඩ පක්‍ෂියෙකි. ප්‍රජනන සමයේ පිහාටු රටාව තුළ මොවුන්ට කැපී පෙනෙන තැඹිලි පැහැති හිසක්, ගෙලක් සහ ළයක්ද, ඉරි සහිත ඉළඇට ප්‍රදේශයක් සහ කළු පැහැති පටියක් සහිත සුදු වල්ගයක්ද පිහිටයි. ශීත සෘතුවේදී මොවුන්ගේ උඩු කය සාමාන්‍ය අළු-දුඹුරු පැහැයක් ගන්නා අතර යටි කය ළා පැහැයක් ගනී. කෙසේ වෙතත්, පියාසර කිරීමේදී පියාපත් හි ඇති පළල් සුදු පැහැති තීරුව සහ සුදු පැහැති පාදම සහිත කළු වල්ගය සෑම විටම පැහැදිලිව දැකගත හැකිය.

මොවුන් ශීත සෘතුව ශ්‍රී ලංකාවේ ගත කරනවාද? ඔව්, මොවුන් බහුලව දැකිය හැකි ශීත සෘතු සංක්‍රමණික පක්‍ෂියෙකි. 1944 වසරේදී W.W.A. ෆිලිප්ස් මහතා විසින් මුලතිව් කළපුවෙන් 200-300 අතර ප්‍රමාණයක් වාර්තා කරන ලද අතර, මොවුන් ශීත සෘතුවේදී ශ්‍රී ලංකාවට බහුලව පැමිණෙන සංක්‍රමණිකයෙකු ලෙස දැන් හඳුනාගෙන ඇත.. 

Palearctic කලාපයේ සිට පැමිණෙන මොවුන්, වියළි කලාපයේ වෙරළබඩ ප්‍රදේශ සහ මුලතිව්, බූන්දල, යාපනය සහ සෝමාවතිය වැනි වගුරු බිම්, වෙරළබඩ කරදිය වගුරු, කළපු, කුඹුරු සහ වැව් වැනි අභ්‍යන්තර ජලාශ ආශ්‍රිතව බොහෝ විට විශාල රංචු වශයෙන් ගැවසෙයි. එක් වාර්තාවකට අනුව, ශ්‍රී ලංකාවේ ශීත සෘතුව ගත කරන 9,000 ක පමණ විශාල පක්‍ෂි රංචුවක කොටසක්ද නිරීක්‍ෂණය කර ඇත.

8] Little Stint (Calidris minuta) පුංචි හින්නා

Little Stint (Calidris minuta) Dorian Anderson

පුංචි හින්නා (Calidris minuta) යනු සෙන්ටිමීටර 12-14 අතර කෙටි සිරුරු දිගකින්, සෙන්ටිමීටර 28-31 අතර පියාපත් පරාසයකින් සහ ග්‍රෑම් 17-44 අතර බරකින් යුක්ත, කෙටි සෘජු කළු පැහැති හොටක් සහ කළු පාද සහිත කුඩාම sandpiper විශේෂයන්ගෙන් එකෙකි. ශීත සෘතුවේදී මොවුන්ගේ උඩු කය ළා අළු-දුඹුරු පැහැයක් සහ යටි කය සුදු පැහැයක් ගන්නා අතර, මඩ සහිත ස්ථානවල වේගයෙන් පියවර තබමින් ගැවසෙයි. කෙසේ වෙතත්, ප්‍රජනන සමයේ පසුවන වැඩිහිටි පක්‍ෂීන්ගේ පිට කොසේ කැපී පෙනෙන සුදු පැහැති "V" හැඩැති රටාවක් සමග තද රතු-දුඹුරු සහ කළු පැහැති රටාවන් වර්ධනය වේ.

මොවුන් ශීත සෘතුව ශ්‍රී ලංකාවේ ගත කරනවාද? ඔව්, මොවුන් ඉතා බහුලව දැකිය හැකි ශීත සෘතු සංක්‍රමණික පක්‍ෂියෙකි. ආක්ටික් යුරෝපයේ සහ සයිබීරියාවේ අභිජනනය කරන මොවුන්, අප්‍රිකාවට සහ දකුණු ආසියාවට සංක්‍රණය වන පූර්ණ සංක්‍රමණික පක්‍ෂි විශේෂයකි. ශීත සෘතුවේදී ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණෙන බහුල සංක්‍රමණිකයෙකු ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇති මොවුන්, බොහෝ ස්ථානවල නිතරම දැකිය හැකි වෙරළබඩ පක්‍ෂියා වන අතර, දෙසැම්බර් මාසයේ සිට බූන්දල, යාල, මින්නේරිය සහ කිරින්ද වැනි ප්‍රදේශවල කළපු, ලේවායන් සහ තෙත් තණබිම් මායිම් දිගේ 25 සිට 300 කට වඩා වැඩි පක්‍ෂි රංචු ලෙස වේගයෙන් පියවර තබමින් ගැවසෙනු දැකගත හැකිය.

9] Curlew Sandpiper (Calidris ferruginea) කලිති හින්නා

Curlew Sandpiper (Calidris ferruginea) (c) Marco Valentini

කලිති හින්නා (Calidris ferruginea) යනු සෙන්ටිමීටර 18-23 අතර සිරුරු දිගකින් යුක්ත, කුඩා හා මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ සිහින් වෙරළබඩ පක්‍ෂියෙකි. මොවුන්ට පහළට වක්‍ර වූ දිගු කළු හොටක්, දිගු කළු පාද සහ ප්‍රජනන සමයේදී තද චෙස්නට්-රතු (තද රතු-දුඹුරු) පැහැති හිසක් හා උදරයක් පිහිටයි. ශීත සෘතුවේදී උඩු කය ළා අළු-දුඹුරු පැහැයක් සහ යටි කය සුදු පැහැයක් ගන්නා අතර, ඇසට ඉහළින් කැපී පෙනෙන සුදු පැහැති ඉරක් (supercilium) පිහිටයි. ආක්ටික් නැගෙනහිර සයිබීරියාවේ පහතරට ටුන්ඩ්‍රා කලාපයේ අභිජනනය කරන මොවුන්, උප-සහාරා අප්‍රිකාව, ඉන්දියාව, ශ්‍රී ලංකාව සහ ඔස්ට්‍රේලියාව දක්වා සංක්‍රණය වන දැඩි සංක්‍රමණික පක්‍ෂි විශේෂයකි.

මොවුන් ශීත සෘතුව ශ්‍රී ලංකාවේ ගත කරනවාද? ඔව්, මොවුන් ඉතා බහුලව දැකිය හැකි ශීත සෘතු සංක්‍රමණික පක්‍ෂියෙකි. ශ්‍රී ලංකාවේදී මොවුන් බූන්දල සහ යාල යන දෙඅංශයේම තෙත් සහිත ස්ථානවල ඉතා බහුල ලෙස වාර්තා වන අතර, වියළි කලාපයේ වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල ලේවායන්, ගංගා මෝයවල්, කළපු, කරදිය වගුරු බිම් සහ වගුරු බිම් ආශ්‍රිතව මෙන්ම කලාතුරකින් තෙත් කලාපයේද වෙසෙති. බොහෝ විට පුංචි හින්නන් සහ අනෙකුත් වෙරළබඩ පක්‍ෂීන් සමග එකතු වී ලේවායන්හි 300 දක්වා වූ කුඩා හා විශාල රංචු ලෙස ගැවසෙන මොවුන්, දියබෑවුම් අවස්ථාවලදී පණුවන් සහ මෝලුස්කාවන් සොයා ආහාර ගනිමින් ක්‍රියාශීලීව පසුවෙයි.

10] Siberian Sand Plover /Lesser Sand Plover (Anarhynchus mongolus) සයිබීරියන් වැලිඔලෙවියා (හීන් වැලිඔලෙවියා)

Siberian Sand-Plover (Anarhynchus mongolus) (c) Terence Alexander

සයිබීරියන් වැලිඔලෙවියා (Charadrius mongolus / Anarhynchus mongolus) මීට පෙර Lesser Sand Plover / Mongolian Plover ලෙස එකට කාණ්ඩ කර තිබූ අතර 2023 වසරේදී Tibetan Sand Plover වෙතින් වෙන් කරන වෙන් කරන ලදී.

සයිබීරියන් වැලිඔලෙවියා  මිටි, දිගු පාද සහ දිගු හොටක් සහිත ඔලෙවි පක්‍ෂි විශේෂයකි. ප්‍රජනන සමයේ පසුවන පිරිමි සතුන්ට අළු පැහැති පිටක්, සුදු පැහැති යටි කයක්, තද චෙස්නට් (තද රතු-දුඹුරු) පැහැති ළයක්, නළලක් සහ ගෙල පිටුපසක් මෙන්ම කළු පැහැති ඇස් පටියක් (eye-mask) පිහිටයි. ගැහැණු සතුන් වඩාත් ළා පැහැති වන අතර, ශීත සෘතු හෝ පැටවු පක්‍ෂීන්ගේ චෙස්නට් පැහැය නොමැතිව උඩු කය අළු-දුඹුරු පැහැයෙන්ද යටි කය සුදු පැහැයෙන්ද යුක්ත වන අතර කළු හොටක් හා තද පැහැති පාද පිහිටයි. මොවුන් හිමාලයේ ශාක වැඩෙන සීමාවට ඉහළින් සහ ඊසානදිග සයිබීරියාවේ සිට මොන්ගෝලියාව දක්වා වූ ශාක නොමැති වෙරළබඩ තැනිතලා පුරා අභිජනනය කරයි.

මොවුන් ශීත සෘතුව ශ්‍රී ලංකාවේ ගත කරනවාද? ඔව්, මොවුන් නිතිපතා පැමිණෙන ශීත සෘතු සංක්‍රමණික පක්‍ෂියෙකි. මෙම විශේෂය දැඩි සංක්‍රමණික එකක් වන අතර, නැගෙනහිර අප්‍රිකාව, දකුණු ආසියාව සහ ඔස්ට්‍රේලියාසියාවේ වැලි සහිත වෙරළ තීරයන්හි ශීත සෘතුව ගත කරයි. ශ්‍රී ලංකාවේදී මොවුන් වෙරළ තීරයන් සහ කළපු ආශ්‍රිතව පැමිණෙන සංක්‍රමණික ශීත සෘතු අමුත්තෙකු ලෙස වාර්තා වේ — කුමන, වයික්කාල, කෑරවලපිටිය සහ හම්බන්තොට යන ප්‍රදේශවලින් eBird සහ ඡායාරූපමය වාර්තා පවතී — මෙන්ම IUCN රතු දත්ත ලැයිස්තුවට අනුව වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්වූ (Endangered) විශේෂයක් ලෙස නම් කර ඇති අතර, උතුරු ශීත සෘතු කාලය තුළ වැලි සහිත වෙරළ තීරයන් සහ කරදිය වගුරු බිම්වල කුඩා රංචු ලෙස දැකගත හැකිය.

11] Pacific Golden Plover (Pluvialis fulva) සෙත්කර රන් මහඔලෙවියා

Pacific Golden-Plover (Pluvialis fulva) (c) Sharif Uddin

සෙත්කර රන් මහඔලෙවියා (Pluvialis fulva) යනු සෙන්ටිමීටර 23-26 අතර ප්‍රමාණයේ මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ ඔලෙවි පක්‍ෂියෙකි. මොවුන් සිහින් සිරුරකින් සහ දිගු පාදවලින් යුක්ත වන අතර අළු-දුඹුරු පැහැති කච්ඡා පිහාටු (axillaries) පිහිටයි. ප්‍රජනන සමයේදී මොවුන්ගේ හිස්වැසුම (හිස මුදුන), පිට සහ පියාපත් කළු සහ රන් පැහැයෙන් බබළන රටාවකින් යුක්ත වන අතර, සුදු පැහැති මායිමක් සහිත කළු පැහැති මුහුණක් සහ ළයක් පිහිටයි. ශීත සෘතුවේදී මෙම කළු පැහැය නැති වී යන අතර, උඩු කය කහ-දුඹුරු තිත් සහිත ස්වරූපයක්ද, මුහුණ සහ ළය කහ පැහැයක්ද, යටි කය සුදු පැහැයක්ද ගන්නා අතර කළු පැහැති හොටක් හා පාද පිහිටයි. මොවුන් සයිබීරියාවේ සහ බටහිර ඇලස්කාවේ ආක්ටික් ටුන්ඩ්‍රා කලාපයේ අභිජනනය කරයි.

මොවුන් ශීත සෘතුව ශ්‍රී ලංකාවේ ගත කරනවාද? ඔව්, මොවුන් බහුලව දැකිය හැකි ශීත සෘතු සංක්‍රමණික පක්‍ෂියෙකි. දැඩි සංක්‍රමණික පක්‍ෂි විශේෂයක් වන මොවුන්, හවායි, ඔස්ට්‍රේලියාව සහ දකුණු ආසියාව තරම් ඈත ප්‍රදේශ දක්වා මුහුද ඉහළින් පියාසර කරයි. ශ්‍රී ලංකාවේදී මොවුන් පහතරට කළපු, වගුරු බිම්, විශාල ජලාශ ආශ්‍රිත තණබිම්, කරදිය වගුරු බිම් සහ වියළි කුඹුරු වෙත පැමිණෙන බහුල ශීත සෘතු සංක්‍රමණිකයෙකු ලෙස විස්තර කෙරේ. වියළි කලාපයේ වඩාත් බහුලව දැකිය හැකි මොවුන්, අගෝස්තු-සැප්තැම්බර් සිට අප්‍රේල්-මැයි දක්වා කාලය තුළ බූන්දල, යාල සහ අනෙකුත් වෙරළබඩ තෙත්බිම් ආශ්‍රිතව කුඩා හා විශාල රංචු ලෙස ජීවත් වෙති. මොවුන් ඔලෙවි පක්‍ෂීන්ට ආවේණික ස්වරූපයෙන් — දිවීම, මොහොතක් නැවතීම සහ පසුව කෘමීන්, කස්ටේසියාවන් (කැරපොත්තන්, කකුළුවන් වැනි) සහ පණුවන් අල්ලා ගැනීමට හොටින් ඇනීම මගින් — ගොදුරු සොයා ගනිති.

12] Marsh Sandpiper (Tringa stagnatilis) වගුරු සිලිබිල්ලා

Marsh Sandpiper (Tringa stagnatilis) (c) Kuzey Cem Kulaçoğlu

වගුරු සිලිබිල්ලා (The Marsh Sandpiper — Tringa stagnatilis) යනු සෙන්ටිමීටර 22-25 පමණ ප්‍රමාණයෙන් යුත්, ඉතා දිගු කහ-කොළ පැහැති පාද, දිගු සිහින් ඍජු ඉදිකටුවක් වැනි හොටක් සහ කුඩා පලා-පා සිලිබිල්ලෙකුට (Greenshank) සමාන සිහින් සිරුරක් සහිත අලංකාර කුඩා දියකාවෙකි. ශීත ඍතු පිහාටු සැකැස්මේදී උගේ සිරුරේ උඩු කොටස ලා අළු පැහැයක්ද, යටි කොටස සුදු පැහැයක්ද ගන්නා අතර සුදු පැහැති නළලක් සහ ඇස් බැම රේඛාවක් (supercilium) පිහිටා ඇත. 

මොවුන් නැගෙනහිර යුරෝපයේ සිට නැගෙනහිර සයිබීරියාව දක්වා වූ ස්ටෙප් (steppe) සහ ටයිගා (taiga) තණබිම් කලාපවල බිජුලනු ලබයි.   

මොවුන් ශ්‍රී ලංකාවට ශීත ඍතුවේදී පැමිණෙනවාද? ඔව්, උන් ශ්‍රී ලංකාවට නිතිපතා පැමිණෙන සිසිර ඍතු පර්යටක පක්ෂියෙකි. ප්‍රබල පර්යටන පක්ෂී විශේෂයක් වන මොවුන් ශීත ඍතුවේදී අප්‍රිකාව, ඉන්දියාව සහ ගිනිකොනදිග ආසියාව යන කලාප වෙත සංක්‍රමණය වේ.   

BirdLife සංවිධානය ශ්‍රී ලංකාව තුළ මොවුන්ව A4i IBA නිර්ණායක යටතේ සිසිර ඍතු පක්ෂියෙකු ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත. ක්ෂේත්‍ර වාර්තාවලට අනුව මොවුන් නිතිපතා පැමිණෙන සංක්‍රමණික පක්ෂීන් වන අතර, බුන්දල සහ යාල ජාතික උද්‍යානවලදී කුඩා රංචු වශයෙන් දැකගත හැකිය. එසේම, සෝමාවතිය ගංගාධාර තෙත්බිම් වෙත පැමිණෙන සංක්‍රමණික පක්ෂි විශේෂ 75 අතරටද මොවුන් ඇතුළත් වේ. මොවුන් ප්‍රධාන වශයෙන් කලපු, වගුරු බිම්, ලේවායන් සහ වැව් ආශ්‍රිතව ජීවත් වන අතර, යෝධවැව ප්‍රදේශයේදී ඇතැම් අවස්ථාවල 200 දක්වා වූ පක්ෂීන් රංචු වශයෙන්ද වාර්තා වී ඇත.   

13] Common Redshank (Tringa totanus) පොදු රත්පා සිලිබිල්ලා

Common Redshank (Tringa totanus) (c) Maksymilian Paczkowski

පොදු රත්පා සිලිබිල්ලා Tringa totanus යනු මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ, දිගු රතු-තැඹිලි පාද සහිත අලංකාර වෙරළබඩ පක්ෂියෙකි. එහි තුඩ දිගු වන අතර පාදම තැඹිලි-රතු පැහැයෙන් ද කෙළවර කළු පැහැයෙන් ද යුක්ත වේ. ශීත ඍතුවේ දී පිටුපස අළු-දුඹුරු පැහැති වන අතර යටි පැත්ත සුදු ය. පියාසර කරන විට පියාපත් මත සුදු පැහැති තීරුවක් සහ වලිගය මත සුදු පැහැය පැහැදිලිව දැකගත හැකිය. මෙය යුරේසියාව පුරා තෙත් තෘණ භූමිවල අභිජනනය කරන පක්ෂියෙකි.

මෙම පක්ෂියා ශ්‍රී ලංකාවේ ශීත ඍතුව ගත කරන පක්ෂියෙකි. ශ්‍රී ලංකාවේ කුරුළු නාමාවලියේ එය සිසිර පර්යටකයා ලෙස සඳහන් වේ. ශීත ඍතුවේ දී වෙරළබඩ ලවණ තටාක, කලපු, මඩ තලා සහ කලපු ආශ්‍රිතව, විශේෂයෙන් වියළි කලාපයේ බුන්දල, යාල වැනි ප්‍රදේශවල සුලභව දැකගත හැක.

14] Wood Sandpiper (Tringa glareola) වන සිලිබිල්ලා

Wood Sandpiper (Tringa glareola) (c) Palani Andavan Balasubramanian

වන සිලිබිල්ලා Tringa glareola යනු කුඩා, මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ sandpiper විශේෂයකි. දිගින් සෙන්ටිමීටර 19-21 පමණ වනවා. එහි තුඩ කෙටි හා සිහින් වන අතර, පාද කොළ-කහ පැහැති වේ. ශීත ඍතුවේ දී පිටුපස අඳුරු දුඹුරු පැහැති වන අතර සුදු පැහැති තිත් සහිතය. යටි පැත්ත සුදු පැහැති වන අතර පපුවේ දුඹුරු ඉරි ඇත. පියාසර කරන විට වලිගය සුදු පැහැයෙන් තීරු සහිතව දිස්වන අතර, එය හඳුනාගැනීමට වැදගත් ලක්ෂණයකි. මෙය යුරේසියාවේ උතුරු ප්‍රදේශවල වනාන්තර ආශ්‍රිත වගුරු බිම්වල අභිජනනය කරයි.

මෙම පක්ෂියා ශ්‍රී ලංකාවේ ශීත ඍතුව ගත කරන සුලභ සංක්‍රමණිකයෙකි. ශ්‍රී ලංකාවේ කුරුළු නාමාවලියේ එය සිසිර පර්යටකයා ලෙස දක්වා ඇත. ශීත කාලයේ දී දිවයින පුරා, විශේෂයෙන් වියළි කලාපයේ වෙරළබඩ කලපු, මඩ තලා, ලවණ තටාක, කුඹුරු සහ මිරිදිය තටාක ආශ්‍රිතව විශාල වශයෙන් දැකගත හැකිය. බුන්දල, යාල, සෝමාවතිය ජාතික වනෝද්‍යානය වැනි තෙත්බිම්වල ශීත ඍතුවේ දී ශීත කරන ප්‍රධාන විශේෂ 75 අතර වන සිලිබිල්ලා ද සිටින අතර, සාමාන්‍යයෙන් තනිව හෝ කුඩා රංචු වශයෙන් ජලය අසල ඇවිදිමින් කෘමීන් සහ කුඩා ජලජ සතුන් ආහාරයට ගනී.

15] Pied Thrush (Geokichla wardii) ගෝමර තිරාසිකයා

Pied Thrush (Geokichla wardii) (c) Anil Sah

ගෝමර තිරාසිකයා Geokichla wardii යනු මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ, ඉතා අලංකාර තිරාසික විශේෂයකි. පිරිමි සතා කළු සහ සුදු පැහැයෙන් ඉතා පැහැදිලිව වර්ණ ගැන්වී ඇත - හිස, පියාපත් සහ පිටුපස කළු වන අතර, ඇස් උඩින් සුදු ඉරක්, පියාපත් මත සුදු පැල්ලමක් සහ යටි පැත්ත සුදු පැහැයෙන් යුක්තය. ගැහැනු සතා ඔලිව්-දුඹුරු පැහැති වන අතර සුදු පැහැති තිත් සහිතය. මෙම පක්ෂීන් වනාන්තර යටි රොත්තෙහි කොළ රොඩු අතර ඇවිදිමින් කෘමීන් සහ පලතුරු සොයන අතර, බිය වූ විට ගසකට පියාසර කර නිශ්චලව සිටීම නිසා දැකගැනීමට අපහසුය.

මෙම පක්ෂියා ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන වශයෙන් ශීත ඍතුව ගත කරන සංක්‍රමණිකයෙකි. එහි අභිජනන ප්‍රදේශය හිමාලයේ මධ්‍යම වනාන්තර - බටහිර හිමාචල් ප්‍රදේශ් සිට නේපාලය දක්වා - වන අතර, ශීත කාලයේ දී එය සංක්‍රමණය වී ප්‍රධාන වශයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ කඳුකර වනාන්තරවලට පැමිණේ. දකුණු ඉන්දියාවේ කඳුකරයේ ද කුඩා ප්‍රමාණයක් ශීත කරන නමුත්, ශ්‍රී ලංකාව මෙම විශේෂයේ ප්‍රධාන ශීත ඍතු වාසස්ථානය ලෙස සැලකේ. එබැවින් ඔක්තෝබර් සිට අප්‍රේල් දක්වා කඳුකරයේ තෙත් වනාන්තරවල, විශේෂයෙන් නුවරඑළිය, හක්ගල වැනි ප්‍රදේශවල ගෝමර තිරාසිකයා දැකගත හැකිය.

16] Kashmir Flycatcher (Ficedula subrubra) කාෂ්මීර උප-මැසිමාරා

Kashmir Flycatcher (Ficedula subrubra) (c) Terence Degan

කාෂ්මීර උපමැසිමාරා Ficedula subrubra යනු ඉතා කුඩා, සෙන්ටිමීටර 13ක් පමණ වන, අවදානමට ලක්ව ඇති (Vulnerable) මැසිමාරා විශේෂයකි. පිරිමි සතාගේ උඩුකය අළු-දුඹුරු පැහැති වන අතර, වලිගය කළු පැහැති අතර සුදු පැල්ලම් ඇත. එහි විශේෂ ලක්ෂණය වන්නේ තැඹිලි-රතු පැහැති උගුර වටා කළු පැහැති දාරයක් තිබීමයි. ගැහැනු සතා රතු-පපු මැසිමාරාට බොහෝ සමාන අතර, වඩාත් ලා පැහැති වේ. මෙය කෘමි භක්ෂක පක්ෂියෙකු වන අතර, ඝන යටි රොත්ත සහිත පතනශීලී වනාන්තරවල ජීවත් වේ.

මෙම පක්ෂියා ශ්‍රී ලංකාවේ නිත්‍ය වශයෙන් ශීත ඍතුව ගත කරන සංක්‍රමණිකයෙකි. කාෂ්මීර උප-මැසිමාරා අභිජනන ප්‍රදේශය වයඹදිග හිමාලයේ කාෂ්මීර කලාපය වන අතර, ශීත කාලයේ දී  දිගු දුරක් සංක්‍රමණය වී දකුණු ඉන්දියාවේ බටහිර කඳුකරයේ සහ මධ්‍යම ශ්‍රී ලංකාවේ කඳුකර වනාන්තරවල ශීත ඍතුව ගත කරයි. 

eBird වාර්තාවලට අනුව, එය දකුණු ඉන්දියාවේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ හුදකලා කඳුකර වනාන්තරවල ශීත කරන, ඉතා සීමිත ව්‍යාප්තියක් ඇති විශේෂයකි. එබැවින් ඔක්තෝබර් සිට මාර්තු දක්වා කාලයේ දී නුවරඑළිය, හක්ගල, සිංහරාජ වැනි කඳුකර වනාන්තරවල දී කාෂ්මීර උපමැසිමාරා දැකගත හැකිය.

17] Greenish Warbler (Phylloscopus trochiloides) කොළ ගස්රැවියා

Greenish Warbler (Phylloscopus trochiloides) (c) Rhys Marsh

කොළ ගස්රැවියා Phylloscopus trochiloides යනු ඉතා කුඩා, සෙන්ටිමීටර 10-11 පමණ වන, ක්‍රියාශීලී ගස්රැවියෙකි. උඩුකය ඔලිව්-කොළ පැහැති වන අතර, යටි පැත්ත ලා සුදු-කහ පැහැති වේ. එහි පියාපත් මත තනි, කෙටි සුදු තීරුවක් සහ ඇස් උඩින් දිගු කහ-සුදු ඉරක් දක්නට ලැබේ. මෙම පක්ෂීන් ගස්වල අතු අතර ඉතා වේගයෙන් එහා මෙහා පියාසර කරමින්, කොළ අතර සැඟවී සිටින කුඩා කෘමීන් ආහාරයට ගනී. එහි හැසිරීම ඉතා ක්‍රියාශීලී වන අතර, නිතරම සිය පියාපත් සලමින් සිටී.

මෙම පක්ෂියා ශ්‍රී ලංකාවේ ශීත ඍතුව ගත කරන සංක්‍රමණිකයෙකු වුවද, දුර්ලභ ශීත ඍතු සංචාරකයෙකු ලෙස සැලකේ. කොළ ගස්රැවියා නැගෙනහිර යුරෝපයේ සිට හිමාලය දක්වා අභිජනනය කරන අතර, ශීත කාලයේ දී පහතරට ඉන්දියාව සහ ශ්‍රී ලංකාව දක්වා සංක්‍රමණය වේ. ශ්‍

රී ලංකා කුරුළු නාමාවලියේ එය ශීත සංක්‍රමණිකයා ලෙස දක්වා ඇතත්, ශ්‍රී ලංකා ස්වභාවික ශබ්ද වාර්තාවලට අනුව, සමීපව සමාන කොළ රැවියා Phylloscopus nitidus ශ්‍රී ලංකාවේ සුලභ ශීත සංක්‍රමණිකයෙකු වන අතර, කොළ ගස්රැවියා දුර්ලභය. එබැවින් කිතුල්ගල, සිංහරාජ වැනි වනාන්තරවල ඉඳහිට දැකගත හැකි වුවද, එය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන ශීත වාසස්ථානයක් නොවේ.

18] Blyth's Reed Warbler (Arocephalus dumetorum) බ්ලයි පන්රැවියා

Blyth's Reed Warbler (Acrocephalus dumetorum) (c) Vikram S

බ්ලයි පන්රැවියා Acrocephalus dumetorum යනු මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ, සෙන්ටිමීටර 12.5-14 පමණ වන, අඳුරු පැහැති රැවියන් විශේෂයකි. උඩුකය ඔලිව්-දුඹුරු පැහැති වන අතර, යටි පැත්ත ලා පැහැති වේ. එහි තුඩ දිගු හා තරමක් පැතලි වන අතර, ඇස් උඩින් ලා පැහැති ඉරක් දක්නට ලැබේ. මෙම පක්ෂීන් පඳුරු, උස තණකොළ සහ ගෙවතු ආශ්‍රිතව ජීවත් වන අතර, ඉතා රහසිගතව හැසිරේ. එහි ගීතය මිහිරි හා විවිධ හඬවල් අඩංගු වේ. මෙය කෘමි භක්ෂක පක්ෂියෙකු වන අතර, විටෙක කුඩා බෙරි වර්ග ද ආහාරයට ගනී.

මෙම පක්ෂියා ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතා සුලභව ශීත ඍතුව ගත කරන සංක්‍රමණිකයෙකි. මොවුන් පැලියර්ක්ටික් කලාපයේ සහ නැගෙනහිර යුරෝපයේ අභිජනනය කරන අතර, ශීත කාලයේ දී බංග්ලාදේශය, ඉන්දියාව සහ ශ්‍රී ලංකාවට සංක්‍රමණය වේ. මෙම රටවල් තුනෙහි ශීත ඍතුවේ දී දැකගත හැකි වඩාත්ම සුලභ රැවියන්ගෙන් එකෙකු ලෙස බ්ලයි පන්රැවියා සැලකේ. ශ්‍රී ලංකාවේ දිවයින පුරා, පහතරට සිට කඳුකරය දක්වා, ගෙවතු, ලඳු කැලෑ සහ තෙත්බිම් ආශ්‍රිතව සැප්තැම්බර් සිට අප්‍රේල් දක්වා කාලයේ දී විශාල වශයෙන් දැකගත හැකිය.

19] Forest Wagtail (Dendronanthus indicus) වන හැලපෙන්දා

Forest Wagtail (Dendronanthus indicus) (c) Jan-Peter Kelder

වන හැලපෙන්දා හෙවත් Forest Wagtail යනු Motacillidae කුලයට අයත්, තම ගණයෙහි සිටින එකම විශේෂය වන ඉතා සුවිශේෂී පක්ෂියෙකි. අනෙකුත් හැලපෙන්දන් මෙන් වලිගය ඉහළට පහළට වනනවා වෙනුවට, දෙපසට වැනීම මෙම පක්ෂියාගේ ප්‍රධානතම හඳුනාගැනීමේ ලක්ෂණයයි. පිටුපස ඔලිව් දුඹුරු පැහැයක් ගන්නා අතර, පපුව හරහා කළු පැහැති ද්විත්ව පටි දෙකක් සහ සුදු පැහැති යටිකය දැකගත හැකිය. ප්‍රධාන වශයෙන් වනාන්තර, තේ වතු සහ සෙවන සහිත උද්‍යාන තුළ, බිම මත ඇවිදිමින් කෘමීන් සොයමින් සිටින ආකාරය නිතර දැකිය හැකිය.

මෙම පක්ෂියා ශ්‍රී ලංකාවේ නිත්‍ය නේවාසිකයෙකු නොවේ. ඔහු ඊසානදිග ආසියාවේ, කොරියාව, චීනය සහ සයිබීරියාව වැනි සීතල ප්‍රදේශවල අභිජනනය කරන දිගු දුර සංක්‍රමණිකයෙකි. 

ශීත කාලයේදී ඔහු දකුණු ඉන්දියාවේ, ප්‍රධාන වශයෙන් බටහිර කඳුකරයේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ ශීත ඍතුව ගත කරයි. ශ්‍රී ලංකාව තුළ සැප්තැම්බර් සහ ඔක්තෝබර් මාසවලදී පැමිණෙන සාමාන්‍ය හා සුලභ ශීත සංක්‍රමණිකයෙකු ලෙස දිවයින පුරාම, විශේෂයෙන් වික්ටෝරියා උද්‍යානය, සිංහරාජය සහ යාල වැනි ප්‍රදේශවලදී දැකගත හැකි අතර, මාර්තු අවසානය වන විට නැවත තම අභිජනන බිම් කරා පිටවී යයි.

20] Yellow Wagtail (Motacilla flava) කහ හැලපෙන්දා

Forest Wagtail (Dendronanthus indicus) (c) Jan-Peter Kelder

කහ හැලපෙන්දා හෙවත් Yellow Wagtail යනු ඉතා ආකර්ෂණීය, දිගු වලිගයක් සහිත කුඩා සංක්‍රමණික පක්ෂියෙකි. වැඩුණු පක්ෂියෙකුගේ පිටුපස කොළ පැහැයට හුරු අළු පැහැයක් ගන්නා අතර, යටිකය දීප්තිමත් කහ පැහැයෙන් යුක්ත වීම නිසා මෙම නම ලැබී ඇත. තෙත්බිම්, කුඹුරු, වගුරු බිම් සහ ලවණ ලේවා ආශ්‍රිතව කුඩා රංචු වශයෙන් දැකගත හැකි වන අතර, නිරන්තරයෙන් වලිගය ඉහළට පහළට වැනීම සහ බිම වේගයෙන් ඇවිදිමින් කෘමීන් අල්ලා ගැනීම ඔවුන්ගේ විශේෂිත හැසිරීමයි.

මෙම පක්ෂියා ශ්‍රී ලංකාවේ නිත්‍ය නේවාසිකයෙකු නොවන අතර, ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ සුලභ ශීත සංක්‍රමණිකයෙකි. යුරෝපයේ සහ උතුරු ආසියාවේ අභිජනනය කරන මෙම පක්ෂීන්, ශීත කාලයේදී දකුණු ආසියාව දක්වා සංක්‍රමණය වේ. ශ්‍රී ලංකාවේදී ශීත කාලයේදී ඉතා සුලභව දැකගත හැකි පක්ෂියෙකු වන අතර, විශේෂයෙන් බුන්දල, පලටුපාන ලවණ ලේවා සහ තිස්සමහාරාමය වැනි දකුණු වෙරළබඩ තෙත්බිම් ආශ්‍රිතව විශාල වශයෙන් දැකගත හැකිය. ඔවුන් විවිධ උප විශේෂ කිහිපයක් ලෙස මෙරටට පැමිණෙන අතර, සාමාන්‍යයෙන් සැප්තැම්බර් සිට අප්‍රේල් දක්වා කාලය තුළ මෙරට රැඳී සිටී.

21] Grey Wagtail (Motacilla cinerea) අළු හැලපෙන්දා

Gray Wagtail (Motacilla cinerea) (c) Rui-Yang Ho

අළු හැලපෙන්දා හෙවත් Grey Wagtail යනු නමට වඩා ඉතා වර්ණවත්, සිහින් සිරුරක් සහ දිගු වලිගයක් සහිත අලංකාර පක්ෂියෙකි. පිටුපස අළු පැහැති වන අතර, යටිකය සහ පහළ කොටස දීප්තිමත් කහ පැහැයෙන් යුක්ත වීම මෙහි විශේෂත්වයයි. එමෙන්ම සුදු පැහැති ඇස්බැම සහ දිගු කළු පැහැති වලිගයේ දෙපස ඇති සුදු ඉරි මගින් පහසුවෙන් හඳුනාගත හැකිය. අනෙකුත් හැලපෙන්දන්ට වඩා ජලය හා බැඳී ජීවත් වන පක්ෂියෙකු වන අතර, ප්‍රධාන වශයෙන් වේගයෙන් ගලා යන ඇළ දොළ, ගල් සහිත දිය පහරවල් සහ උස්බිම් ආශ්‍රිතව දැකිය හැකිය.

මෙම පක්ෂියා ශ්‍රී ලංකාවේ නිත්‍ය නේවාසිකයෙකු නොවේ. ඔහු යුරෝපයේ සහ මධ්‍යම ආසියාවේ අභිජනනය කර, ශීත කාලයේදී දකුණු ආසියාව සහ අප්‍රිකාව දක්වා සංක්‍රමණය වන අර්ධ සංක්‍රමණිකයෙකි. ශ්‍රී ලංකාවේදී ඉතා සුලභ ශීත සංක්‍රමණිකයෙකු ලෙස සැලකෙනවා

දිවයින පුරාම, විශේෂයෙන් හෝර්ටන්තැන්න, නුවරඑළිය වික්ටෝරියා උද්‍යානය සහ සිංහරාජය වැනි තෙත්බිම් සහ කඳුකර ප්‍රදේශවලදී සැප්තැම්බර් සිට අප්‍රේල් දක්වා කාලයේදී දැකගත හැකිය.

22] Indian Paradise Flycatcher (Terpsiphone paradisi) රැහැන් මාරා

Indian Paradise-Flycatcher (Terpsiphone paradisi) (c) Sivaguru Noopuran PRS

රැහැන් මාරා හෙවත් Indian Paradise Flycatcher යනු ශ්‍රී ලංකාවේ වඩාත්ම සුන්දර පක්ෂීන්ගෙන් එකකි. පිරිමි පක්ෂියාගේ අතිශයින් දිගු, සුදු පැහැති රැහැනක් වැනි වලිගය නිසා මෙම නම ලැබී ඇත. පිරිමි සතුන්ට දුඹුරු හෙවත් රතු පැහැති සහ සුදු පැහැති olmak දෙවර්ගයක් දැකගත හැකි අතර, ගැහැණු සතුන් දුඹුරු පැහැයෙන් යුක්ත වන අතර ඔවුන්ට දිගු වලිගයක් නොමැත. දෙපාර්ශවයේම හිසෙහි කළු පැහැති කුඩයක් සහ නිල් පැහැති ඇස් වටා වළල්ලක් ඇත. ප්‍රධාන වශයෙන් වියළි පහත්බිම් වනාන්තරවල යටි රොපෙහි, උද්‍යාන සහ පඳුරු සහිත ප්‍රදේශවල දැකිය හැකි කෘමිභක්ෂක පක්ෂියෙකි.

මෙම පක්ෂියා ශ්‍රී ලංකාවේදී ශීත ඍතුව ගත කරනවාද යන්නට පිළිතුර තරමක් සංකීර්ණ වේ, මන්ද මෙරට උප විශේෂ දෙකක් හමුවන බැවිනි. Terpsiphone paradisi ceylonensis හෙවත් ශ්‍රී ලංකා රැහැන් මාරා යනු වසර පුරාම මෙරට රැඳී සිටින නිත්‍ය නේවාසික උප විශේෂයකි. එමෙන්ම Terpsiphone paradisi paradisi යනු ඉන්දියාවේ අභිජනනය කර, ඊසානදිග මෝසම් කාලයේදී ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණෙන ශීත සංක්‍රමණික උප විශේෂයයි. එබැවින් ශ්‍රී ලංකාවේ සමහර රැහැන් මාරවුන් වසර පුරාම දැකිය හැකි අතර, ශීත කාලයේදී ඉන්දියාවෙන් පැමිණෙන සංක්‍රමණිකයන් නිසා ඔවුන්ගේ ගහනය වැඩිවීමක් දැකගත හැකිය.

23] Asian Brown Flycatcher (Muscicapa dauurica) බොර මැසිමාරා

Asian Brown Flycatcher (Muscicapa dauurica) (c) Raghavendra Pai

බොර මැසිමාරා හෙවත් Asian Brown Flycatcher යනු කුඩා, නිහඬ, අඳුරු පැහැති මැසිමාරා විශේෂයකි. පිටුපස අළු-දුඹුරු පැහැයක් ගන්නා අතර, යටිකය සුදු පැහැයට හුරුය. විශාල කළු පැහැති ඇස්, ඇස වටා ඇති සුදු පැහැති වළල්ල සහ සාපේක්ෂව විශාල හොට මෙම පක්ෂියා හඳුනාගැනීමට උපකාරී වේ. ඉතා කඩිසරව පියාසර කරමින් පියාසර කරන කෘමීන් අල්ලා ගෙන නැවත එකම අත්තටම පැමිණීම ඔවුන්ගේ විශේෂිත හැසිරීමයි. විවෘත වනාන්තර, උද්‍යාන සහ ගෙවතු ආශ්‍රිතව තනිව හෝ ජෝඩු වශයෙන් දැකගත හැකිය.

මෙම පක්ෂියා ශ්‍රී ලංකාවේ නිත්‍ය නේවාසිකයෙකු නොවන අතර, ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ සුලභ ශීත සංක්‍රමණිකයෙකි. ජපානය, නැගෙනහිර සයිබීරියාව සහ හිමාලය කඳුවැටිය ආශ්‍රිතව අභිජනනය කරන මෙම පක්ෂීන්, ශීත කාලයේදී දකුණු ඉන්දියාව, ශ්‍රී ලංකාවේ සිට ඉන්දුනීසියාව දක්වා වූ නිවර්තන දකුණු ආසියානු ප්‍රදේශවල ශීත ඍතුව ගත කරයි. ශ්‍රී ලංකාවේදී දිවයින පුරාම, විශේෂයෙන් වියළි කලාපයේ සහ අතරමැදි කලාපයේ වනාන්තරවල සැප්තැම්බර් සිට අප්‍රේල් දක්වා කාලය තුළ සුලභව දැකගත හැකිය.

24] Barn Swallow (Hirundo rustica) අටු වැහිලිහිණියා

Barn Swallow (Hirundo rustica) (c) Ryan Sanderson

අටු වැහිලිහිණියා හෙවත් Barn Swallow යනු ලොව පුරාම දැකිය හැකි වඩාත්ම සුලභ වැහිලිහිණි විශේෂයයි. දිගු, ගැඹුරට දෙබෑ වූ වලිගය, ලෝහමය දිලිසෙන තද නිල් පැහැති පිටුපස සහ රතු-දුඹුරු පැහැති නළල සහ උගුර මෙම පක්ෂියාගේ ප්‍රධාන හඳුනාගැනීමේ ලක්ෂණ වේ. යටිකය ක්‍රීම් පැහැයට හුරු සුදු පැහැයක් ගනී. ඉතා වේගවත් හා කඩිසර පියාසරකරුවෙකු වන අතර, පියාසර කරන අතරතුරම කෘමීන් අල්ලා ගනිමින්, විදුලි රැහැන් සහ ගස් අතු මත රංචු වශයෙන් රැඳී සිටින ආකාරය නිතර දැකගත හැකිය.

මෙම පක්ෂියා ශ්‍රී ලංකාවේ නිත්‍ය නේවාසිකයෙකු නොවන අතර, ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතා සුලභ ශීත සංක්‍රමණිකයෙකි. යුරෝපයේ සහ ආසියාවේ අභිජනනය කරන මෙම පක්ෂීන්, ශීත කාලයේදී අප්‍රිකාව, අරාබිය සහ ඉන්දියානු උපමහද්වීපය, එනම් ශ්‍රී ලංකාව දක්වා සංක්‍රමණය වේ. සෑම වසරකම සැප්තැම්බර් මාසයේදී ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණෙන ඔවුන්, මාස හයක පමණ කාලයක් මෙරට රැඳී සිටී. විශේෂයෙන් රත්නපුර නගරය වැනි ප්‍රදේශවල සිය දහස් ගණනින් රැස්වී රාත්‍රී කාලයේ විදුලි රැහැන් මත ලැග සිටීම මෙම පක්ෂියාගේ සුවිශේෂී හැසිරීමක් වන අතර, ඔවුන් මාර්තු සහ අප්‍රේල් මාසවලදී නැවත තම අභිජනන බිම් කරා පිටවී යයි.

25] Blue-tailed Bee-eater (Merops philippinus) නිල්පෙඳ බිඟුහරයා

Blue-tailed Bee-eater (Merops philippinus) (c) Rahul Singh

නිල්පෙඳ බිඟුහරයා හෙවත් Blue-tailed Bee-eater යනු ඉතා වර්ණවත් සහ කඩිසර පක්ෂියෙකි. කොළ පැහැයට හුරු පිටුපස, නිල් පැහැති පෙඳය සහ වලිගය, කහ පැහැති උගුර සහ කළු පැහැති ඇස් ඉර මෙම පක්ෂියාගේ ප්‍රධාන හඳුනාගැනීමේ ලක්ෂණ වේ. දිගු, තරමක් වක් වූ හොටක් ඇති අතර, විවෘත අතු මත හිඳිමින් පියාසර කරන මී මැස්සන්, බඹරුන් සහ වෙනත් කෘමීන් ඉතා දක්ෂ ලෙස අල්ලා ගනී. ජලාශ, ගංගා සහ තෙත්බිම් ආශ්‍රිත විවෘත ප්‍රදේශවල රංචු වශයෙන් දැකගත හැකිය.

මෙම පක්ෂියා ශ්‍රී ලංකාවේ සුලභව දකින්නට ලැබෙන ශීත සංක්‍රමණිකයෙකු ලෙස සැලකේ. දකුණු සහ අග්නිදිග ආසියාව පුරා කලාතුරකින් අභිජනනය කරන නමුත්, දකුණු ආසියාවේ බොහෝ පක්ෂීන් ශීත කාලයේදී දකුණු ඉන්දියාව සහ ශ්‍රී ලංකාව දක්වා සංක්‍රමණය වේ. ශ්‍රී ලංකාවේදී සැප්තැම්බර් සිට අප්‍රේල් දක්වා කාලයේදී දිවයින පුරාම සුලභව දැකගත හැකි අතර, ඔවුන්ගේ සුවිශේෂී පියාසර හඬ දිවා කාලයේදී පවා හඳුනාගත හැකිය. බොහෝ පක්ෂීන් ශීත සංක්‍රමණිකයන් වුවද, දිවයිනේ ගිණිකොනදිග ප්‍රදේශයේ කුඩා රංචු වශයෙන් ලැගුම් ගෙන අභිජනනය කරන අවස්ථා ද වාර්තා වී ඇත.

26] Indian Pitta (Pitta brachyura) අවිච්චියා

Indian Pitta (Pitta brachyura) (c) Subharanjan Sen

අවිච්චියා හෙවත් Indian Pitta යනු ශ්‍රී ලංකාවේදී දැකිය හැකි වඩාත්ම වර්ණවත් හා ආකර්ෂණීය පක්ෂීන්ගෙන් එකකි. කුඩා, කොට වලිගයක් සහිත මෙම පක්ෂියා කොළ, නිල්, කහ, රතු සහ කළු වර්ණයන්ගෙන් සමන්විත දේහය නිසා ඉතා පහසුවෙන් හඳුනාගත හැකිය. ප්‍රධාන වශයෙන් වනාන්තරවල බිම් මතුපිට, කොළ රොඩු අතර කෘමීන් සොයන අතර, ඉතා ලැජ්ජාශීලී හැසිරීමක් පෙන්නුම් කරයි. එහෙත් උදෑසන සහ සවස් කාලයේදී ඇසෙන පැහැදිලි, තියුණු හඬින් ඔවුන් සිටින බව දැනගත හැකිය.

මෙම පක්ෂියා ශ්‍රී ලංකාවේ නිත්‍ය නේවාසිකයෙකු නොවන අතර, ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ සුලභ ශීත සංක්‍රමණිකයෙකි. හිමාලය පාමුල සහ ඊසානදිග ඉන්දියාවේ අභිජනනය කරන මෙම පක්ෂීන්, ඔක්තෝබර් සහ නොවැම්බර් මාසවලදී දකුණු ඉන්දියාව සහ ශ්‍රී ලංකාව දක්වා ශීත ඍතුව ගත කිරීම සඳහා සංක්‍රමණය වේ. ශ්‍රී ලංකාවේදී ශීත කාලය පුරාම, විශේෂයෙන් වනාන්තර, ලඳු කැලෑ සහ ගෙවතු ආශ්‍රිතව දිවයින පුරාම දැකගත හැකි අතර, ගිම්හානය ආරම්භයේදී නැවත තම අභිජනන බිම් කරා පිටවී යයි.

27] Eurasian Wigeon (Mareca penelope formaly classified as Anas penelope) රන් කිරුළු තාරාවා

Eurasian Wigeon (Mareca penelope) (c) David Turgeon

රන් කිරුළු තාරාවා හෙවත් Eurasian Wigeon යනු මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ, අලංකාර තාරා විශේෂයකි. පිරිමි පක්ෂියාගේ කහ පැහැති නළල සහ හිස මුදුන, දුඹුරු-රතු පැහැති හිස සහ රෝස පැහැති පපුව නිසා පහසුවෙන් හඳුනාගත හැකිය. පියාසර කරන විට දිස්වන සුදු පැහැති පියාපත් පෙඳය තවත් විශේෂ ලක්ෂණයකි. ගැහැණු පක්ෂියා දුඹුරු පැහැයෙන් යුක්ත වන අතර, යටිකය සුදු පැහැයක් ගනී. ඉතා සාමූහිකව ජීවත් වන පක්ෂීන් වන අතර, නොගැඹුරු විල්, තෘණ සහිත ජලාශ සහ වගුරු බිම් ආශ්‍රිතව රංචු වශයෙන් දැකගත හැකිය.

මෙම පක්ෂියා ශ්‍රී ලංකාවේ නිත්‍ය නේවාසිකයෙකු නොවන අතර, ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ ශීත සංක්‍රමණිකයෙකි. අයිස්ලන්තයේ සිට උතුරු යුරෝපය සහ පැලියර්ක්ටික් කලාපය පුරා අභිජනනය කරන මෙම පක්ෂීන්, ශීත කාලයේදී උතුරු අප්‍රිකාව, ඉන්දියාව, ශ්‍රී ලංකාව, අග්නිදිග ආසියාව සහ ජපානය දක්වා සංක්‍රමණය වේ. ශ්‍රී ලංකාවේදී සුලභ නොවන නමුත්, ශීත කාලයේදී තෙත්බිම් ආශ්‍රිතව දැකිය හැකි ශීත සංක්‍රමණිකයෙකු ලෙස සැලකේ.

28] Western Reef Heron (Egretta gularis)  පර අනු-කොකා

Western Reef-Heron (Egretta gularis) (c) Jithesh Pai

පර අනු-කොකා හෙවත් Western Reef Heron යනු වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල දැකිය හැකි මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ කොකෙකි. මෙම පක්ෂියාට සුදු පැහැති සහ අඳුරු අළු පැහැති olmak වර්ණ ප්‍රභේද දෙකක් ඇත. අඳුරු ප්‍රභේදය මුළුමනින්ම අළු පැහැති වන අතර, උගුරේ සුදු පැහැති ලපයක් දැකගත හැකිය. Little Egret හට වඩා තරමක් ඝන සහ කහ පැහැති හොටක් සහ කොට කකුල් මෙම පක්ෂියා හඳුනාගැනීමට උපකාරී වේ. ප්‍රධාන වශයෙන් වෙරළබඩ කලපු, කඩොලාන, මෝය සහ වෙරළ තීරයන් ආශ්‍රිතව තනිව හෝ කුඩා රංචු වශයෙන් දැකගත හැකිය.

මෙම පක්ෂියා ශ්‍රී ලංකාවේදී නිත්‍ය ශීත සංක්‍රමණිකයෙකු ලෙස සැලකේ. නැගෙනහිර අප්‍රිකාව, අරාබි අර්ධද්වීපය සහ බටහිර, දකුණු සහ ගිණිකොනදිග ඉන්දියාව ආශ්‍රිතව ව්‍යාප්තව සිටින Egretta gularis schistacea උප විශේෂය ශීත කාලයේදී ශ්‍රී ලංකාව දක්වා සංක්‍රමණය වේ. ශ්‍රී ලංකාවේදී, විශේෂයෙන් උතුරු සහ වයඹදිග වෙරළබඩ ප්‍රදේශ වන මන්නාරම සහ චිලාව වැනි ප්‍රදේශවල අප්‍රේල් සිට අගෝස්තු දක්වා සහ මැයි අවසානය දක්වා කාලයේදී සුලභව දැකගත හැකි නිත්‍ය ශීත සංක්‍රමණිකයෙකි.

29] Lesser Crested Tern (Thalasseus bengalensis) හීන් කොණ්ඩ මුහුදුළිහිණියා

Lesser Crested Tern (Thalasseus bengalensis) (c) Ian Davies

හීන් කොණ්ඩ මුහුදුළිහිණියා හෙවත් Lesser Crested Tern යනු වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල දැකිය හැකි මුහුදුළිහිණි විශේෂයකි. තැඹිලි-රතු පැහැති හොට, අළු පැහැති පිටුපස සහ හිසෙහි ඇති කළු පැහැති කොණ්ඩය මෙම පක්ෂියාගේ ප්‍රධාන හඳුනාගැනීමේ ලක්ෂණ වේ. ශීත කාලයේදී හිසෙහි සුදු පැහැති ඉරි දැකගත හැකිය. ප්‍රධාන වශයෙන් වෙරළබඩ ජලය, කලපු, ලවණ ලේවා සහ මෝය ආශ්‍රිතව කුඩා සිට විශාල රංචු වශයෙන්, වෙනත් මුහුදුළිහිණීන් සහ ගලුවන් සමඟ දැකගත හැකිය. ජල මතුපිටට ඉහළින් පියාසර කරමින්, මාළු දැක වහාම කිමිදී අල්ලා ගනිමින් පියාසර කරන අතරතුරම ගිල දමයි.

මෙම පක්ෂියා ශ්‍රී ලංකාවේදී නිත්‍ය නොවන නමුත්, දේශීයව සුලභ ශීත සංක්‍රමණිකයෙකු ලෙස සැලකේ. රතු මුහුද, පර්සියානු බොක්ක සහ ඉන්දියානු සාගරයේ වෙරළබඩ ප්‍රදේශ සහ දූපත්වල අභිජනනය කරන Thalasseus bengalensis bengalensis උප විශේෂය, ශීත කාලයේදී දකුණු අප්‍රිකාව, මැඩගස්කරය සහ ශ්‍රී ලංකාව දක්වා සංක්‍රමණය වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල කලපු, ලවණ ලේවා සහ වැලි කඳු ආශ්‍රිතව ශීත සංක්‍රමණිකයෙකු ලෙස සුලභව දැකගත හැකි අතර, ඉඳහිට ගිම්හාන කාලයේදී රැඳී සිටින පක්ෂීන්ද දැකගත හැකිය.

30] Ruff (Calidris pugnax formaly classified as Philomachus pugnax) ලොවිච්චියා

Ruff (Calidris pugnax) (c) Lorenzo Vinciguerra

ලොවිච්චියා හෙවත් Ruff යනු මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ, කකුල් දිගු තෙත්බිම් ලිහිණියෙකි. පිරිමි සහ ගැහැණු පක්ෂීන් අතර ප්‍රමාණයේ සැලකිය යුතු වෙනසක් ඇති අතර, අභිජනන කාලයේදී පිරිමි පක්ෂියාගේ හිස සහ පපුව වටා ඇති දිගු, වර්ණවත් පිහාටු කරපටිය නිසා ඉතා පහසුවෙන් හඳුනාගත හැකිය. ශීත කාලයේදී මෙම අලංකාර පිහාටු නැති වී, අළු-දුඹුරු පැහැති, වඩා සරල පෙනුමක් ගනී. කුඩා හොටක් සහ තරමක් දිගු කකුල් ඇති අතර, තෙත්බිම්, වැව් ඉවුරු සහ වෙරළබඩ ලවණ ලේවා ආශ්‍රිතව කුඩා රංචු වශයෙන් දැකගත හැකිය.

මෙම පක්ෂියා ශ්‍රී ලංකාවේ නිත්‍ය නේවාසිකයෙකු නොවන අතර, ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ ශීත සංක්‍රමණිකයෙකි. උතුරු යුරෝපයේ සිට සයිබීරියාව දක්වා වූ වගුරුබිම් සහ තෙත් තණබිම්වල අභිජනනය කරන මෙම පක්ෂීන්, ශීත කාලයේදී මධ්‍යධරණී, උප සහරා අප්‍රිකාව, මැද පෙරදිග සිට ඉන්දියානු උපමහද්වීපය දක්වා සංක්‍රමණය වේ. ශ්‍රී ලංකාවේදී ශීත කාලය ආරම්භ වන සැප්තැම්බර් මාසයේ සිට වෙරළබඩ ප්‍රදේශවලට පැමිණෙන ශීත සංක්‍රමණිකයෙකු ලෙස දැකගත හැකි අතර, විශේෂයෙන් බුන්දල සහ මන්නාරම වැනි තෙත්බිම් ආශ්‍රිතව දැකගත හැකිය.

31] Common Greenshank (Tringa nebularia) පොදු පලා-පා සිලිබිල්ලා

Common Greenshank (Tringa nebularia) (c) Ed Thomas

පොදු පලා-පා සිලිබිල්ලා හෙවත් Common Greenshank යනු තෙත්බිම් ආශ්‍රිතව දැකිය හැකි මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ දිගු කකුල් සහිත ලිහිණියෙකි. නමේ සඳහන් වන පරිදි කොළ පැහැයට හුරු දිගු කකුල්, තරමක් උඩට නැමුණු දිගු හොට සහ අළු-දුඹුරු පැහැති පිටුපස මෙම පක්ෂියාගේ ප්‍රධාන හඳුනාගැනීමේ ලක්ෂණ වේ. යටිකය සුදු පැහැයක් ගනී. ප්‍රධාන වශයෙන් තනිව හෝ කුඩා විසිරුණු රංචු වශයෙන් ජල මායිම්වල හෝ නොගැඹුරු ජලයේ සිට මඩ අවුස්සමින් කකුළුවන්, පණුවන්, කෘමීන් සහ මොලුස්කාවන් වැනි කුඩා ජලජ සතුන් අල්ලා ගනී.

මෙම පක්ෂියා ශ්‍රී ලංකාවේ නිත්‍ය නේවාසිකයෙකු නොවන අතර, ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ ශීත සංක්‍රමණිකයෙකි. පහතරට වෙරළබඩ ප්‍රදේශවලට පැමිණෙන ශීත සංක්‍රමණිකයෙකු වන අතර, වියළි කලාපයේ කලපු, වැව්, ලවණ ලේවා සහ මෝය ආශ්‍රිතව වඩාත්ම සුලභ වේ. තෙත් පහත්බිම්වල දුර්ලභ හා සීමිතව දැකගත හැකිය. ශීත කාලය පුරාම දිවයිනේ වෙරළබඩ තෙත්බිම් ආශ්‍රිතව සුලභව දැකගත හැකි ශීත සංක්‍රමණිකයෙකු ලෙස සැලකේ.

32] Eurasian Spoonbill (Platalea leucorodia) හැඳි අලවා

Eurasian Spoonbill (Platalea leucorodia) (c) Manoj Karingamadathil

හැඳි අලවා හෙවත් Eurasian Spoonbill යනු විශාල, සුදු පැහැති තෙත්බිම් පක්ෂියෙකි. නමට අනුව හැඳි හැඩැති, දිගු, පැතලි කළු පැහැති හොට මෙම පක්ෂියාගේ වඩාත්ම සුවිශේෂී ලක්ෂණයයි. හොටෙහි කෙළවර කහ පැහැයක් ගන්නා අතර, අභිජනන කාලයේදී හිසෙහි සුදු පැහැති කුඩයක් සහ පපුවේ කහ පැහැති ලපයක් දැකගත හැකිය. දිගු කකුල් ඇති අතර, නොගැඹුරු ජලයේ හොට දෙපසට වනයමින් මාළු, කකුළුවන්, කෘමි කීටයන් සහ අනෙකුත් ජලජ සතුන් සොයයි. කලපු, වගුරුබිම් සහ ලවණ ලේවා ආශ්‍රිතව රංචු වශයෙන් දැකගත හැකිය.

මෙම පක්ෂියා ශ්‍රී ලංකාවේ  ශීත සංක්‍රමණිකයෙකු ලෙස සැලකේ. යුරෝපයේ සිට උතුරු චීනය, ඉන්දියාව සහ ශ්‍රී ලංකාව දක්වා ව්‍යාප්තව සිටින Platalea leucorodia leucorodia උප විශේෂය, සාමාන්‍යයෙන් බටහිර සහ නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ සහ අග්නිදිග චීනයේ ශීත ඍතුව ගත කරයි. ශ්‍රී ලංකාවේදී, විශේෂයෙන් යාල කලපු වැනි වෙරළබඩ තෙත්බිම් ආශ්‍රිතව ශීත සංක්‍රමණිකයෙකු ලෙස දැකිය හැකි අතර, සමහර නිල ලැයිස්තු වල නේවාසිකයෙකු ලෙස දක්වා ඇතත්, ක්ෂේත්‍ර නිරීක්ෂණ වලට අනුව ඔහු ප්‍රධාන වශයෙන් ශීත කාලයේදී පැමිණෙන සංක්‍රමණිකයෙකි.

33] Common Sandpiper (Actitis hypoleucos) පොදු සිලිත්තා

Common Sandpiper (Actitis hypoleucos) (c) Carlos Bocos

පොදු සිලිත්තා හෙවත් Common Sandpiper යනු කුඩා, අඳුරු දුඹුරු පැහැති තෙත්බිම් ලිහිණියෙකි. පිටුපස අඳුරු දුඹුරු පැහැයක් ගන්නා අතර, යටිකය සුදු පැහැයක් ගනී. පියාසර කරන විට දිස්වන සුදු පැහැති පියාපත් තීරය සහ නිරන්තරයෙන් සෙලවෙන වලිගය මෙම පක්ෂියා හඳුනාගැනීමට උපකාරී වේ. ඉතා කඩිසරව ඇවිදමින්, ජල මායිම්වල මඩ අවුස්සමින් කුඩා කෘමීන් සහ ජලජ සතුන් සොයයි. වැව් ඉවුරු, ගංගා, කලපු සහ වෙරළබඩ මඩ තට්ටු ආශ්‍රිතව තනිව හෝ කුඩා රංචු වශයෙන් දැකගත හැකිය.

මෙම පක්ෂියා ශ්‍රී ලංකාවේ නිත්‍ය නේවාසිකයෙකු නොවන අතර, ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ  ශීත සංක්‍රමණිකයෙකි. උතුරු අර්ධගෝලයේ සීත කලාප සහ උප ආක්ටික් ප්‍රදේශවල අභිජනනය කරන මෙම පක්ෂීන්, ශීත කාලයේදී ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු දකුණු ආසියානු ප්‍රදේශවලට සංක්‍රමණය වේ. ශ්‍රී ලංකාවේදී සැප්තැම්බර් මාසයේ සිට ඔක්තෝබර් මාසයෙන් පසුව දිවයින පුරාම තෙත්බිම්, වෙරළබඩ මඩ තට්ටු සහ අභ්‍යන්තර ජලාශ ආශ්‍රිතව නිත්‍ය ශීත සංක්‍රමණිකයෙකු ලෙස දැකගත හැකිය.

34] Pin-tailed Snipe (Gallinago stenura) උල්පෙඳ කැස්වටුවා

Pin-tailed Snipe (Gallinago stenura) (c) Albin Jacob

පොදු සිලිත්තා හෙවත් Common Sandpiper යනු කුඩා, අඳුරු දුඹුරු පැහැති තෙත්බිම් ලිහිණියෙකි. පිටුපස අඳුරු දුඹුරු පැහැයක් ගන්නා අතර, යටිකය සුදු පැහැයක් ගනී. පියාසර කරන විට දිස්වන සුදු පැහැති පියාපත් තීරය සහ නිරන්තරයෙන් සෙලවෙන වලිගය මෙම පක්ෂියා හඳුනාගැනීමට උපකාරී වේ. ඉතා කඩිසරව ඇවිදමින්, ජල මායිම්වල මඩ අවුස්සමින් කුඩා කෘමීන් සහ ජලජ සතුන් සොයයි. 

වැව් ඉවුරු, ගංගා, කලපු සහ වෙරළබඩ මඩ තට්ටු ආශ්‍රිතව තනිව හෝ කුඩා රංචු වශයෙන් දැකගත හැකිය.

මෙම පක්ෂියා ශ්‍රී ලංකාවේ නිත්‍ය නේවාසිකයෙකු නොවන අතර, ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ ශීත සංක්‍රමණිකයෙකි. උතුරු අර්ධගෝලයේ සීත කලාප සහ උප ආක්ටික් ප්‍රදේශවල අභිජනනය කරන මෙම පක්ෂීන්, ශීත කාලයේදී ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු දකුණු ආසියානු ප්‍රදේශවලට සංක්‍රමණය වේ. ශ්‍රී ලංකාවේදී සැප්තැම්බර් මාසයේ සිට ඔක්තෝබර් මාසයෙන් පසුව දිවයින පුරාම තෙත්බිම්, වෙරළබඩ මඩ තට්ටු සහ අභ්‍යන්තර ජලාශ ආශ්‍රිතව නිත්‍ය ශීත සංක්‍රමණිකයෙකු ලෙස දැකගත හැකිය.

35] Greater Flamingo (Phoenicopterus roseus) රජ සියක්කාරයා

Greater Flamingo (Phoenicopterus roseus) (c) Melvin Jaison

රජ සියක්කාරයා හෙවත් Greater Flamingo යනු ශ්‍රී ලංකාවේ දැකිය හැකි විශාලතම සහ වඩාත්ම ආකර්ෂණීය ජලජ පක්ෂීන්ගෙන් එකකි. ෆ්ලැමින්ගෝ පවුලේ විශාලතම විශේෂය වන මෙම පක්ෂියා, ලා රෝස පැහැති පිහාටු, දිගු කකුල්, දිගු බෙල්ල සහ අනෙක් පසට නැමුණු, විශේෂයෙන් අනුවර්තනය වූ හොට නිසා පහසුවෙන් හඳුනාගත හැකිය. මෙම හොට මඩ සහ රොන් මඩෙන් ආහාර වෙන් කර ගැනීමට විශේෂයෙන් සකස් වී ඇත. ප්‍රධාන වශයෙන් ලවණ ලේවා, කලපු සහ නොගැඹුරු වෙරළබඩ ජලාශ ආශ්‍රිතව සිය දහස් ගණනින් රංචු වශයෙන් දැකගත හැකිය.

මෙම පක්ෂියා ශ්‍රී ලංකාවේ නිත්‍ය නේවාසිකයෙකු නොවන අතර, ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ ශීත සංක්‍රමණිකයෙකි. නොවැම්බර් සිට මාර්තු දක්වා කාලයේදී දිවයිනට පැමිණෙන සංක්‍රමණිකයෙකු වන අතර, බුන්දල ජාතික වනෝද්‍යානය ශ්‍රී ලංකාවේ මෙම පක්ෂියාගේ ප්‍රධාන ශීත නවාතැන් භූමිය ලෙස සැලකේ. මීට අමතරව යාපනය, මන්නාරම සහ දිවයිනේ ගිණිකොනදිග සහ උතුරු අර්ධ ශුෂ්ක කලාපවල ලවණ ලේවා ආශ්‍රිතව සිය ගණනින් දැකගත හැකි අතර, සමහර වසරවල අක්‍රමවත් සංක්‍රමණිකයෙකු ලෙසද හැසිරේ.