ජෙන්ගිස් ඛාන් ඉතිහාසයේ සිටි ප්‍රබලතම ජයග්‍රාහකයෙක් විතරක් නෙවෙයි, ඔහු දේශපාලන සන්ධාන ඇති කරගැනීමට සූක්ෂම ලෙස කටයුතු කළ දක්ෂ උපක්‍රමශීලියෙක්. තමන්ගේ දියණියන්ව නිකම්ම එක්සත්කමේ සංකේතයක් විදියට වෙනත් පාලකයන්ට විවාහ කරලා දෙනවාට වඩා එහා ගිය, "දියණියන්ගේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික උපාය" (daughter diplomacy) ලෙස හඳුන්වන සැලසුම් සහගත ක්‍රමවේදයක් ඔහු ක්‍රියාත්මක කළා. ඒ හරහා ඔහු තමන්ගේ දියණියන්ව මොන්ගෝලියානු අධිරාජ්‍යයේ ප්‍රධාන ගොඩනඟන්නන් බවට පත්කළා.
දුරබැහැර පිහිටි දේශසීමා ආරක්ෂා කරගන්න හමුදා බලය මතම විතරක් රඳා නොසිට, ජෙන්ගිස් ඛාන් කළේ තමන්ගේ දියණියන්ව මායිම් ආසන්නයේ තිබූ රාජ්‍යයන්හි පාලකයන්ට විවාහ කරලා දීලා, ඒ ආරක්ෂක රාජ්‍යයන් සෘජුවම තමන්ගේ අධිරාජ්‍යයට සම්බන්ධ කරගත්ත එකයි.
මේ විවාහයන් සිද්ධ වෙද්දී ඔහු පැනවූ කොන්දේසියක් වුණේ, ඒ මනමාලයන් තමන්ගේ පරණ බිරින්දෑවරුන්ව අයින් කරන්න හෝ පහළ තත්ත්වයකට දාන්න ඕන කියන එකයි. ඒ හරහා තමන්ගේ දියණියන්ට ප්‍රධාන රැජිනියන් (Khatuns) විදියට ඉහළම විධායක බලය ලැබෙන බව ඔහු තහවුරු කළා.
ජෙන්ගිස් ඛාන් තමන්ගේ දැවැන්ත යුධ ව්‍යාපාර ආරම්භ කරද්දී, මේ බෑණාවරුන්ට සිද්ධ වුණා ඉදිරිපෙළ සටන් භටයන්ට නායකත්වය දෙන්න. පිරිමි අය යුද්ධයට ගිහින් ඉද්දී, ජෙන්ගිස් ඛාන්ගේ දියණියන් ඒ රාජ්‍යයන්හි පාලන කටයුතු සක්‍රීයව කරගෙන ගියා. ඒ කියන්නේ පාලනය, බදු එකතු කිරීම, පටුමඟ (Silk Road) ඔස්සේ සිද්ධ වෙන වෙළඳාම සහ අභ්‍යන්තර ආරක්ෂාව කියන සියල්ලම පාලනය කළේ ඔවුන් විසිනුයි.
මධ්‍යතන යුගයේ පැවැති යුද්ධවලදී මරණ අනුපාතය ඉතා ඉහළ මට්ටමක තිබුණු නිසා, මේ බෑණාවරුන්ගෙන් ගොඩක් දෙනෙක් සටන් බිමේදීම මියගියා. ඔවුන්ගේ මරණයෙන් පස්සේ, වැන්දඹුවන් බවට පත්වුණු ජෙන්ගිස් ඛාන්ගේ දියණියන් ඒ ඒ රාජ්‍යයන්හි සම්පූර්ණ නිල පාලනය තමන් යටතට ගත්තා. මේ ක්‍රමය නිසා මොන්ගෝලියානු මධ්‍යම භූමිය වටා විශ්වාසවන්ත රාජ්‍යයන්ගෙන් සැදුම්ලත් ආරක්ෂිත වළල්ලක් නිර්මාණය වුණා. ලේ ඥාතිත්වයෙන් වගේම දේශපාලන වාසි නිසා ජෙන්ගිස් ඛාන්ට බැඳුණු කාන්තාවන් විසින් මේවා පාලනය කළ නිසා, එතැන ස්ථිර මොන්ගෝලියානු හමුදාවක් රඳවා තබන්න අවශ්‍ය වුණේ නැහැ.
මම Netflix එකේ බලපු හරිම ලස්සන කතා මාලාවක් තමයි Marco Polo. ඒකේ තියෙන්නේ මොංගෝලියානු අධිරාජ්‍යයා වූ කුබ්ලායි ඛාන්ගේ කාලය ගැන. චීනය යටත් කරගෙන තමන්ගේ අධිරාජ්‍යය ව්‍යාප්ත කරපු හැටිත් ඒකේ අපූරුවට පෙන්නනවා.
ReplyDeleteඒ කතාවේ මට විශේෂයෙන්ම දැනුණු දෙයක් තමයි, ඒ කාලේ අධිරාජ්‍යයන් ගොඩනඟපු පාලකයන් දක්ෂ මිනිස්සු තමන්ගේ පැත්තට එකතු කරගන්න කොච්චර උනන්දු වුණාද කියන එක. ඒ මිනිස්සු කලින් තමන්ගේ සතුරන් වුණත්, ඔවුන්ගේ දක්ෂතාව හඳුනාගෙන ප්‍රයෝජනයට ගන්න පසුබට වුණේ නැහැ.
ඒකට හොඳම උදාහරණයක් තමයි Hundred Eyes කියන චරිතය. ඔහු මුලින් මොංගෝලියානු හමුදාවට විරුද්ධව සටන් කරපු සටන්කාමී භික්ෂුවක්. නමුත් පස්සේ කුබ්ලායි ඛාන්ගේ රාජසභාවේ ඉතාම වැදගත් පුද්ගලයෙක් බවට පත්වෙනවා. අන්තිමේදී ඛාන්ගේ පුතා ඇතුළු ප්‍රධාන සටන්කරුවන්ට සටන් කලාව උගන්වන ගුරුවරයෙක් වෙනවා.
මට නම් ඒ චරිතයෙන් පෙන්වන ලස්සනම දේ තමයි, දක්ෂතාව හඳුනාගන්න පුළුවන් පාලකයෙක් තමන්ගේ සතුරෙකුගේ වුණත් හැකියාවෙන් ප්‍රයෝජන ගන්න දන්නවා කියන එක. ඒ වගේම බලවත් අධිරාජ්‍යයක් ගොඩනඟන්න හමුදා බලය විතරක් නෙවෙයි, දක්ෂ මිනිස්සු එකතු කරගෙන ඔවුන්ගේ හැකියාවන් නිවැරදිව යොදාගැනීමත් වැදගත් බව මේ කතා මාලාවෙන් අපූරුවට පෙන්නනවා.
මමත් බොහොම ආසාවෙන් බලපු සීරීස් එකක්. ඒවගේම බොහෝ ඓතිහාසික කරුණු ඇත්තටම වුනු දේවල්.
Deleteමම කුබ්ලායි ඛාන් ගැනයි, මාකෝ පෝලෝ ඉස්සෙල්ලම කියෙව්වෙ ඉස්කෝලෙ යන කාලේ "මා නැති දවස" කියල පොතකින්. සිරිසේන මාඉටිපේ කියල කතෲවරයෙක් ලියපු පරණ පොතක්. දැන් හොයාගන්න තියෙනවද දන්නෙ නෑ.